BizLIVE - Tháng 8/2021, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) thông báo tạm dừng nhập khẩu thanh long tại cửa khẩu ở Lào Cai, Hà Giang. Ngày 16/9, đến lượt TP.Đông Hưng (Quảng Tây) thông báo tạm dừng nhập khẩu thanh long qua cửa TP.Móng Cái do bao bì nhiễm SAR-COV-2.
Trung Quốc tạm ngừng nhập khẩu thanh long: Do bao bì có SARS-CoV-2 hay rào cản kỹ thuật?
Thanh long phụ thuốc quá lớn vào thị trường Trung Quốc
Phụ thuộc lớn vào sự “thất thường” của thị trường Trung Quốc
Mỗi khi Trung Quốc ngưng mua thì giá thanh long trong nước điều chỉnh giảm ngay, vì vậy, các địa phương có diện tích trồng thanh long lớn như Long An, Bình Thuận… kiến nghị, Bộ NN-PTNT phối hợp với cơ quan chức năng trao đổi với phía Trung Quốc để làm rõ thông tin virus SARS-CoV-2 có trên bao bì đóng gói thanh long thực hư ra sao để có biện pháp tháo gỡ. 
Ông Nguyễn Văn Bình, Chủ Tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết, theo thông báo mới nhất của chính quyền Quảng Tây (Trung Quốc) do khi lấy mẫu thanh long nhập khẩu từ Việt Nam, phía Trung Quốc phát hiện trên bao bì thanh long có nhiễm SAR-COV-2 cho nên họ tạm ngưng nhập khẩu thanh long Việt Nam một tuần. 
“Sau khi nhận được thông tin trên, phía Việt Nam đã làm việc với phía Trung Quốc thì được phản hồi “chỉ tạm ngừng nhập khẩu trong vòng một tuần đến ngày 23/9 sẽ mở cửa trở lại, và thanh long của Việt Nam sẽ được xuất sang Trung Quốc. Tuy nhiên, trong trường hợp trên bao bì thanh long xuất sang lại bị phát hiện dương tính với SAR-COV-2 phía Trung Quốc sẽ đóng cửa thêm một tuần nữa. Nếu liên tục 3 lần phát hiện thanh long nhiễm SAR-COV-2 phía Trung Quốc sẽ đóng cửa một tháng”, ông Bình cho biết.
Theo khuyến cáo của Chủ tịch Vinafruit, do trước đây, Trung Quốc ngưng nhập khẩu thanh long ở cửa khẩu Vân Nam bây giờ lại xuống Quảng Tây và tình trạng này vẫn thường xuyên xảy ra, nên các doanh nghiệp cố gắng thận trọng tránh để Trung Quốc lợi dụng tình hình dịch bệnh, dựng lên rào cản kỹ thuật đối với thanh long của Việt Nam. Tuy nhiên, cái khó của doanh nghiệp xuất khẩu thanh long hiện nay là trong quá trình chờ phía Trung Quốc lấy mẫu xét nghiệm SAR COV-2 mất thời gian khá lâu làm ảnh hưởng đến chất lượng thanh long.
Hiện Bộ NN-PTNT và Bộ Công Thương đang tìm giải pháp để xử lý vấn đề này nhưng rất khó, và không thể nói một cách chắc chắn được vì còn phụ thuộc vào quyết định của nước nhập khẩu. Do vậy, khi đóng gói bao bì doanh nghiệp phải thực hiện các biện pháp sát khuẩn đảm bảo an toàn dịch bệnh, vấn đề nữa là các lái xe vận chuyển thanh long phải làm xét nghiệm âm tính, và trong quá trình vận chuyển không được giao tiếp với bất kỳ ai bên ngoài hay có những tác nhân bên ngoài tác động lên hàng hóa.
“Chúng ta cũng không loại trừ trường hợp Trung Quốc lấy tình hình dịch bệnh ra để dựng lên rào cản kỹ thuật đối với thanh long Việt Nam, vì hiện nay Trung Quốc cũng đang vào mùa thu hoạch thanh long và diện tích trồng thanh long tương đương với diện tích trồng thanh long ở Việt Nam khoảng 55.000 ha.
Nếu thanh long của Việt Nam xuất vào Trung Quốc ngay vụ thu hoạch sẽ làm tiêu thụ thanh long trong nước gặp khó khăn, người dân Trung Quốc sẽ phản ảnh, vì vậy chính quyền Trung Quốc phải có những biện pháp hạn chế nhập khẩu thanh long Việt Nam”, ông Bình nhận định.
Là nước nhập siêu Việt Nam vẫn chưa sử dụng quyền của người mua
Thống kê cho thấy, Trung Quốc là thị trường chủ lực của trái thanh long Việt Nam, trong 7 tháng đầu năm 2021, Trung Quốc nhập khẩu 368,9 nghìn tấn thanh long, trị giá 491,2 triệu USD, giảm 12,7% về lượng và giảm 11,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2020.
Ngoài Trung Quốc thì thanh long Việt Nam đã xuất đi nhiều thị trường khác trên thế giới, nhưng dung lượng nhỏ so với thị trường Trung Quốc.
Theo ông Bình thanh long Việt Nam cần phải giảm phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc và doanh nghiệp Việt Nam cần mở các thị trường khác, ví dụ như thị trường Ấn Độ.
Người dân Ấn Độ rất thích trái thanh long Việt Nam và hành lang pháp lý giữa Việt Nam - Ấn Độ cũng đã thông thoáng, vấn đề còn lại là các doanh nghiệp làm sao kết nối với người mua ở Ấn Độ, và giá cả phải phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng Ấn Độ.
Với dân số 1,366 tỷ người, Ấn Độ là thị trường rất có tiềm năng cho trái thanh long Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng tiêu thụ ở thị trường Ấn Độ có thấp hơn so với Trung Quốc (1,398 tỷ dân) vì thu nhập của người dân Ấn Độ hiện vẫn còn khiêm tốn so với thu nhập của người dân Trung Quốc. Bên cạnh đó cần tính lại diện tích trồng thanh long trong nước, nếu nơi nào trồng thanh long không có hiệu quả cao nên chuyển đổi sang loại cây trồng khác.
Tháng 8/2021, Việt Nam nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc đạt 9,187 tỷ USD, luỹ kế 8 tháng đạt hơn 72 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Trung Quốc tháng 8/2021 đạt 4,84 tỷ USD, luỹ kế 8 tháng đạt 32,4 tỷ USD. 
So sánh cán cân thương mại giữa hai nước, Việt Nam luôn là nước nhập siêu từ Trung Quốc. Tháng 8/2021 nhập siêu gấp 1,89 lần, 8 tháng đầu năm nay nhập siêu từ Trung Quốc tăng gấp 2,22 lần. Là nước nhập siêu hàng hóa từ Trung Quốc nhưng Việt Nam không nắm thế mạnh của nước nhập siêu mà luôn bị phía Trung Quốc gây khó khăn trong việc xuất khẩu nông sản sang nước này.

DUY KHANG