BizLIVE -
Cùng với loạt dự án đường sắt đô thị mà BizLIVE vừa đề cập, Quốc hội cũng vừa cập nhật thông tin cụ thể một dự án quan trọng quốc gia khác không thể về đích đúng hạn.
Thêm dự án quan trọng quốc gia 5 năm chỉ nhích khoảng… 7% tổng khối lượng
Cơ quan giám sát nhấn mạnh, từ năm 2017 đến nay dự án đường Hồ Chí Minh được triển khai rất chậm (Ảnh minh họa)
Hôm qua (24/10), Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội đã gửi đến các vị đại biểu Quốc hội báo cáo giám sát tình hình thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 của Quốc hội về Dự án đường Hồ Chí Minh năm 2021.
Đây là dự án quan trọng quốc gia, được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư theo Nghị quyết số 38/2004/QH11 từ năm 2004, điểm đầu tại Pác Bó (Cao Bằng), điểm cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), dài 3.183 km, tuyến chính dài 2.499 km, nhánh phía tây dài 684 km và sẽ thông tuyến vào năm 2010.
Tuy nhiên, để phù hợp với nguồn lực và thực tế triển khai, năm 2013 Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 66 để điều chỉnh một số nội dung và giải pháp nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh. Theo đó, thời hạn hoàn thành nối thông toàn tuyến đã được lùi đến năm 2020.
Nhưng đến nay việc thực hiện các dự án thành phần quy định tại Nghị quyết số 66 đã triển khai thi công hoàn thành khoảng 2.341 km/2.744 km, đạt 85,3% và khoảng 258 km tuyến nhánh, đang thực hiện 188 km, chưa triển khai thực hiện 215 km/2.744 km.
Cơ quan giám sát nhấn mạnh, từ năm 2017 đến nay dự án được triển khai rất chậm.
Cụ thể, theo báo cáo trên, tỷ lệ hoàn thành đến năm 2017 là 78%, đến năm 2018 là 79%, đến năm 2019 là 80,8%, đến năm 2020 là 80,8%, đến năm 2021 là 85,3% tổng khối lượng. Như vậy, trong 5 năm (2017 - 2021), dự án chỉ triển khai được khoảng 7% tổng khối lượng.
Đến nay, dự án không bảo đảm đúng tiến độ, đã quá 01 năm theo yêu cầu về phân kỳ đầu tư theo khoản 4 Điều 2 Nghị quyết số 66 của Quốc hội.
Báo cáo giám sát nêu rõ, Chính phủ chưa bảo đảm phân bổ nguồn vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 để nối thông toàn tuyến đường Hồ Chí Minh vào năm 2020 như yêu cầu của Nghị quyết số 66. Các bộ, ngành có liên quan chưa đề xuất được các giải pháp khả thi để xử lý những vấn đề tồn tại trong triển khai thực hiện dự án, chưa báo cáo kịp thời cơ quan có thẩm quyền.
Đáng lưu ý là hằng năm, Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường đã có báo cáo giám sát tình hình thực hiện dự án gửi các đại biểu Quốc hội, đồng thời có kiến nghị đối với Quốc hội, Chính phủ về tình hình triển khai cũng như vướng mắc của dự án cần phải giải quyết.
Ủy ban đã kiến nghị Chính phủ căn cứ tiến độ tổng thể dự án cũng như từng dự án thành phần để chủ động điều phối nguồn vốn trung hạn giai đoạn 2016-2020 của Bộ Giao thông vận tải.
Bên cạnh đó, Ủy ban còn kiến nghị trong trường hợp nguồn vốn không đáp ứng được thì Chính phủ báo cáo với Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm để bảo đảm đủ vốn cho việc triển khai các đoạn tuyến, đáp ứng tiến độ theo yêu cầu của Nghị quyết số 66/2013/QH13.
Tuy nhiên, theo báo cáo trên, kiến nghị trong các báo cáo giám sát hằng năm của Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội về dự án quan trọng quốc gia này chưa được nghiên cứu, thực hiện đầy đủ; việc báo cáo kịp thời các cấp có thẩm quyền chưa được tiến hành, phân bổ nguồn vốn kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020 còn hạn chế, dẫn đến tình trạng chậm trễ của các dự án thành phần.
Trong khi đó, theo khoản 4 Điều 2 Nghị quyết số 66/2013/QH13, Dự án đường Hồ Chí Minh còn được chuyển tiếp triển khai đầu tư sau năm 2020, song chưa được bố trí vốn cụ thể trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025, trong khi đó nhiều dự án mới lại được đưa vào danh mục và bố trí vốn thực hiện.
Điều đó kéo dài tình trạng dở dang, lãng phí, chưa phù hợp với thứ tự ưu tiên trong phân bổ theo quy định của Luật Đầu tư công  và Nghị quyết số 973/2020/UBTVQH14 ngày 8/7/2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025.
Do đó, cơ quan giám sát đề nghị Chính phủ giải trình rõ lý do chưa đề xuất bố trí vốn đầu tư công trung hạn 2021-2025 cho việc thực hiện dự án, đồng thời rà soát, không bỏ sót các dự án chuyển tiếp, dở dang cần đầu tư; việc phân bổ phải tuân thủ đúng thứ tự ưu tiên theo quy định của pháp luật và bảo đảm các dự án thực hiện đúng tiến độ theo quyết định đầu tư, tránh dàn trải, lãng phí.
Cơ quan giám sát cũng nêu rõ nguyên nhân chủ quan của những hạn chế nêu trên là vai trò, ý nghĩa của dự án quan trọng quốc gia mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chưa được nhìn nhận thật toàn diện, đầy đủ nên chưa có sự quan tâm đúng mức.
Ủy ban đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội việc xây dựng cơ chế, chính sách và thực hiện các giải pháp cụ thể để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, quản lý và khai thác hiệu quả công trình; tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc (như quy hoạch, hướng tuyến, quản lý đầu tư xây dựng, chất lượng, hiệu quả, xử lý sạt lở, đảm bảo hành lang an toàn giao thông...); nguyên nhân, trách nhiệm tổ chức triển khai; phương hướng, giải pháp thực hiện dự án trong thời gian tới, bố trí nguồn vốn đầu tư 3 dự án còn lại nhằm nối thông toàn tuyến.
Trong trường hợp Quốc hội tổ chức thêm một kỳ họp vào tháng 12/2021 và báo cáo nói trên được xây dựng kịp thời, Chính phủ cần có văn bản, đề nghị đưa nội dung báo cáo về dự án này vào chương trình làm việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội, cơ quan giám sát yêu cầu.

TUẤN ANH