BizLIVE - Theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách, việc tăng trần nợ công lên 51% GDP là mức tăng sẽ khiến dư nợ công đến năm 2025 tăng gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ, tạo ra rủi ro rất lớn cho an ninh tài chính quốc gia.
Rủi ro rất lớn nếu nâng trần nợ công lên 51% GDP?
Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn, Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách - Ảnh: Quốc hội
Đề xuất nới trần nợ công lên 50-52% GDP
Nêu ý kiến trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế xã hội và các giải pháp phòng, chống dịch COVID-19 chiều 9/11, đại biểu Hà Đức Minh (đoàn đại biểu tỉnh Lào Cai) cho rằng dịch COVID-19, đặc biệt là sự bùng phát của làn sóng dịch thứ tư đã gây ra nhiều hệ lụy đối với nền kinh tế Việt Nam, nếu dịch bệnh còn kéo dài thì cú sốc với sự tăng trưởng và tính ổn định của nền kinh tế sẽ rất khó lường trong thời gian tới.
Đại biểu này cho biết, tính đến tháng 8 có tới 57/63 địa phương đã sử dụng hết nguồn ngân sách dự phòng và 8/63 địa phương đã sử dụng tối đa 70% số dư quỹ dự trữ tài chính, trong khi nhu cầu kinh phí dự kiến trong thời gian tới còn lớn. Do đó, để có thêm nguồn lực nhằm phục hồi kinh tế, ông Minh đưa ra hai đề xuất.
Thứ nhất, ông đề nghị tăng mức bội chi ngân sách. Hiện nay, bội chi ngân sách năm 2021 là gần 344.000 tỷ đồng (tương đương 4% GDP). Dự kiến phương án đang trình ra Quốc hội năm 2022 là gần 373.000 tỷ đồng (tăng 29.000 tỷ đồng) cũng bằng khoảng 4% GDP.
Trong khi đó, tổng chi đầu tư phát triển năm 2022 bằng khoảng 526.000 tỷ đồng (trong đó, ngân sách địa phương là 304.000 tỷ đồng, ngân sách trung ương là 222.000 tỷ đồng).
Mặt khác, do các địa phương thường giao tăng chi đầu tư phát triển so với Trung ương giao. Như vậy, dư địa của chi theo Luật Ngân sách Nhà nước là còn khoảng ít nhất 153.000 tỷ đồng. Vì vậy, ông Minh đề nghị Quốc hội nghiên cứu, xem xét tăng bội chi ngân sách thêm 100.000 tỷ đồng (khoảng 1% GDP) để có thêm nguồn lực thực hiện các mục tiêu mà ngân sách nhà nước vẫn được giữ trong giới hạn an toàn.
"Việc tăng bội chi ngân sách thực hiện ngắn hạn trong 3 năm 2022-2024 và cần phải đặt trong chương trình tổng thể phục hồi kinh tế xã hội và nâng cao năng lực nội tại", ông Minh nói.
Đại biểu Hà Đức Minh (đoàn Lào Cai)
Thứ hai, ông Minh đưa ra đề xuất liên quan đến việc nới trần nợ công. Ông cho biết, tại Việt Nam trần nợ công quy định ở mức khoảng 60% GDP nhưng trên thực tế mới đạt khoảng 44-45% GDP. Do đó, ông cho rằng có thể nới trần nợ công để tiếp tục huy động vốn phục vụ cho quá trình vừa chống dịch vừa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Cụ thể, là nên đẩy mạnh công cụ vay nợ trong bối cảnh mặt bằng lãi suất còn thấp như hiện nay, như vậy chi phí vay nợ không cao, không gây áp lực lớn về dài hạn.
Theo đánh giá Việt Nam những năm gần đây luôn được các tổ chức quốc tế tín nhiệm về an toàn nợ, trong đó có nợ công. Do đó, ông Minh đề nghị Quốc hội xem xét nới trần nợ công lên 50-52% GDP, theo quy định thì ngưỡng cảnh báo 55% GDP. Việc nới trần nợ công có thể kéo dài khoảng 3 năm để xem xét những diễn biến tiếp theo của đại dịch và biến động của kinh tế vĩ mô.
Tăng trần nợ công có thể tạo ra rủi ro lớn cho an ninh tài chính
Không đồng tình với đề xuất nâng trần nợ công của đại biểu Hà Đức Minh, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách) giơ biển xin tranh luận.
Theo ông Toàn, tăng trần nợ công lên 51% GDP là mức tăng sẽ khiến dư nợ công đến cuối nhiệm kỳ (năm 2025) tăng lên gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ, tạo ra rủi ro rất lớn cho an ninh tài chính quốc gia.
"Nhìn vào con số nợ công của năm 2021 và chuẩn bị cho năm 2022 thì dư nợ công khoảng 44% GDP có vẻ tương đối thấp. Tuy nhiên, do bước vào năm 2021, chúng ta điều chỉnh GDP tăng hơn 1 triệu tỷ (tương đương mức tăng 25%). Như vậy, mẫu số tăng lên, số dư nợ tuyệt đối không giảm, mức độ tăng nợ vẫn còn nên 'tỷ số nhìn có vẻ thấp nhưng cần hết sức quan tâm'", ông Toàn phân tích.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho biết đến 2021, mức trả nợ lãi và gốc đã xấp xỉ 25% GDP, tức là cứ 4 đồng chi tiêu thì có 1 đồng chi cho trả nợ. "Đây là nội dung cần quan tâm trong an ninh tài chính quốc gia", ông Toàn lưu ý.
Ông Toàn cũng nhấn mạnh thực tế nợ công nước ta tăng đều và liên tục qua các năm. Theo đó, giai đoạn 2011-2015, tốc độ tăng nợ bình quân là 18,1%/năm. Đến giai đoạn 2016-2020, Quốc hội, Chính phủ đặt ra mục tiêu ưu tiên kiểm soát nợ công để đảm bảo an ninh tài chính cũng như các cân đối vĩ mô nên tốc độ tăng bình quân vừa qua được rút xuống còn trên 6,54%.
Ông Toàn phân tích thêm, trong kế hoạch tài chính 5 năm hiện nay cũng xác định tăng 11%, nếu tăng trần nợ công lên 51% vào năm 2025 thì dư nợ công lúc đó khoảng 6,5 triệu tỷ đồng, tăng gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ nên cần hết sức thận trọng.
Cuối cùng, dù đồng ý cần có chương trình phục hồi kinh tế, song Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho rằng cần tính toán dư địa tài chính, tiền tệ một cách có cân nhắc để tránh rủi ro cho phát triển bền vững nền kinh tế về sau.
Trước đó, trong phiên thảo luận chiều 8/11, đề cập đến vấn đề nợ công, đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) cho rằng, việc tăng nợ công để trợ cấp toàn dân như một số nước vẫn làm sẽ là không phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam. Dù việc tăng nợ công không phải để cho tiêu dùng mà để tăng đầu tư tạo ra những đột phá cho phát triển là điều mà nhiều nhà tư bản lớn vẫn thường lựa chọn.
Thay vào đó, ông Cường cho rằng "phát hành trái phiếu chính phủ để vay nợ công là giải pháp nên được lựa chọn không chỉ nhằm khai thác các nguồn lực đầu tư trong nước mà còn có tác dụng thu hút các nguồn tiền nhàn rỗi góp phần kiểm soát lạm phát".

HOÀNG HÀ