BizLIVE -

Phản ánh với bà Nguyễn Minh Thảo - Trưởng ban Môi trường kinh doanh của CIEM, nhiều doanh nghiệp cho biết vấn đề xác định giá trị hải quan và xác định mã HS đã gây bức xúc lớn cho doanh nghiệp, đến mức: "Nhiều doanh nghiệp nói muốn kiện hải quan lắm nhưng không dám".

Ngày15/7, hội thảo trực tuyến công bố Báo cáo: "Mức độ hài lòng của doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu: Kết quả khảo sát năm 2020" đã được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Tổng cục Hải quan đồng tổ chức, cùng với sự bảo trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID).

Kết quả nghiên cứu được hoàn thành dựa trên phản hồi của 3.657 doanh nghiệp đang hoạt động trong các lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu, sản xuất xuất khẩu, gia công, chế xuất, dịch vụ logistics và đại lý hải quan…

Với quy mô trên, báo cáo đã phản ánh khá chi tiết tình hình thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu, các khó khăn, vướng mắc của cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan và các thủ tục quản lý, kiểm tra chuyên ngành.

Qua đó, bản báo cáo cũng đồng thời gửi đề xuất kiến nghị tới các cơ quan có thẩm quyền để sửa đổi các quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi và góp phần tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu. 

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá, xuất nhập khẩu vẫn là lĩnh vực có thành quả nổi bật của Việt Nam bất chấp những tác động tiêu cực của dịch COVID-19 cùng sự đứt gãy thương mại toàn cầu từ đầu năm 2020 tới nay.
Căn cứ số liệu từ Tổng cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2020 của Việt Nam đạt hơn 545 tỷ USD, tăng 5,3% so với năm trước. Tính chung sáu tháng đầu năm nay, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt gần 317 tỷ USD, tăng trên 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Những con số này cho thấy nỗ lực phi thường của các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh đang gặp rất nhiều khó khăn trong dịch bệnh.
Cũng theo ông Lộc, kết quả này đã phản ánh những cố gắng to lớn của Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính và các bộ, ngành trong việc cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp.
Ghi nhận những kết quả tích cực trong hợp tác giữa Tổng cục Hải quan và VCCI với sự hỗ trợ từ USAID, ông Hoàng Việt Cường, Phó Tổng Cục trưởng, Tổng cục Hải quan cho biết thông qua báo cáo này, ngành hải quan cùng các đơn vị chức năng sẽ nhanh chóng nắm bắt những khó khăn, vướng mắc của các doanh nghiệp trong hoạt động xuất, nhập khẩu. Qua đó để điều chỉnh, sửa đổi các quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả thực thi, góp phần tạo thuận lợi thương mại cho cộng đồng doanh nghiệp.
Toàn cảnh lễ công bố Báo cáo: "Mức độ hài lòng của doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính xuất nhập khẩu: Kết quả khảo sát năm 2020".
Còn nhiều điểm nóng khiến doanh nghiệp chưa hài lòng
Trong phần trình bày tóm tắt báo cáo, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết khảo sát này được tiến hành hoàn toàn khách quan, độc lập. Ông Tuấn đánh giá, cảm nhận chung của doanh nghiệp với các thủ tục hành chính trong xuất nhập khẩu đã cải thiện nhiều, nhưng bên cạnh đó vẫn còn nhiều điểm nóng khiến cộng đồng doanh nghiệp chưa hài lòng.
Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế VCCI.
Các doanh nghiệp đề nghị cần tăng tính công khai, minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả công tác giải đáp vướng mắc, khó khăn cho doanh nghiệp. Cơ quan hải quan và các bộ, ngành cũng cần nâng cao năng lực giải quyết công việc và tăng cường kỷ cương, kỷ luật của cán bộ, công chức nhà nước trong quá trình giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.
Cụ thể, ông Tuấn lấy ví dụ: Nhóm thủ tục xác định mã HS và trị giá hải quan là vấn đề lớn, vấn đề nóng hiện nay mà nhiều doanh nghiệp khác nhau rất quan tâm.
Ông Tuấn nêu vấn đề và đưa ra dẫn chứng, "nếu như năm 2018 tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó trong thủ tục xác định mã HS giai đoạn trước khi khai hải quan ở mức 66,3% thì kết quả điều tra mới nhất lên đến 76,2%".
Cùng với đó, việc xác định trị giá hàng hoá tiếp tục gây nhiều trở ngại cho doanh nghiệp. Ví dụ, cứ 10 doanh nghiệp được hỏi thì có gần 5 doanh nghiệp gặp trở ngại ở khâu này .
“Việc áp dụng mã HS nhiều khi không thống nhất giữa chính các cơ quan hải quan với nhau. Nhiều lúc doanh nghiệp bị truy thu xử phạt do cách hiểu khác nhau giữa các công chức hải quan thực thi”, ông Tuấn cho biết.
Thêm vào đó, việc doanh nghiệp tham vấn mã HS với cơ quan hải quan cũng không dễ dàng và kết quả giám định mã HS cũng mất nhiều thời gian.
Thậm chí, theo ông Tuấn, có trường hợp một số nơi cơ quan hải quan “search trên trang bán hàng thương mại điện tử để xác định trị giá hàng hoá, trong khi doanh nghiệp không mua hàng trên mạng mà họ mua đơn trực tiếp với nhà máy nên doanh nghiệp không tâm phục khẩu phục”.
Tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá về mức độ thuận lợi khi thực hiện thủ tục hành chính hải quan.

Liên quan đến vấn đề xác định giá trị hải quan và xác định mã HS, bà Nguyễn Minh Thảo - Trưởng ban Môi trường kinh doanh của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết đây là vấn đề đã  được phản ánh nhiều, chủ yếu liên quan tới sự không thống nhất giữa cơ quan hải quan và doanh nghiệp gây bức xúc cho doanh nghiệp.

Theo bà Thảo, hiện nay các cơ quan đã cố gắng cụ thể hóa mã số HS đối với các mặt hàng đến 8 số, chỉ còn một số mặt hàng mà chưa thống nhất giữa các Bộ quản lý chuyên ngành và cơ quan hải quan.

Đáng chú ý, theo bà Thảo, nhiều doanh nghiệp phản ánh rằng rằng “Chúng tôi muốn kiện cơ quan hải quan lắm nhưng mà không dám kiện”.

Sau khi dẫn chứng, bà Thảo kiến nghị, sắp tới, cơ quan hải quan nên nghiên cứu, đưa ra hệ thống, cơ chế xác định trị giá hàng hoá để doanh nghiệp khi được áp dụng thì không cảm thấy bức xúc.

TUẤN VIỆT