BizLIVE - Là tỉnh có diện tích sản xuất lúa lớn nhất nhì tại ĐBSCL với sản lượng 4 triệu tấn lúa/năm, hiện nay An Giang còn hơn 700 ngàn tấn lúa và 130 ngàn nếp ngoài đồng sắp thu hoạch trong tháng 8.
Nghẽn đầu ra, An Giang cùng doanh nghiệp lo giải pháp tiêu thụ gần triệu tấn lúa Hè Thu
Lúa chất thành đống bên đường chờ bán - Ảnh Nguyễn Huyền
Từ khi 19 tỉnh/thành phía Nam áp dụng giãn cách theo chỉ thị 16, thương lái không thể đi thu mua nông sản nên đầu ra bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là 13 tỉnh ĐBSCL đang vào thu hoạch rộ lúa Hè Thu trong mưa bão khiến khó khăn chồng khó khăn.
Logistics đang là trở ngại lớn đối với doanh nghiệp
Ông Nguyễn Sỹ Lâm, Giám đốc Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tỉnh An Giang cho biết, do lệnh giãn cách nên các hoạt động thu mua nông sản đang bị ngưng trệ, đầu ra của các mặt hàng nông sản đều bị tắc. Khó khăn này không riêng An Giang mà là khó khăn chung của các tỉnh/thành trong vùng ĐBSCL.
Lúa là mặt hàng chủ lực của An Giang và khó khăn lớn nhất của tỉnh là đang vào thu hoạch chính vụ Hè Thu, đã thu hoạch khoảng 50% diện tích. Mỗi ngày An Giang có hàng ngàn hecta lúa thu hoạch nhưng đầu ra không có, giá lúa rớt mạnh, Sở nhận thấy tình hình này rất nguy cơ.
Bên cạnh đó, phòng chống dịch với yêu cầu “3 tại chỗ”, công nhân tại các nhà máy xay xát không đi làm khiến các nhà máy ngừng hoạt động nên không mua lúa dự trữ như trước đây, tạo thêm áp lực lên tiêu thụ lúa.
Về giải pháp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Trần Anh Thư cho biết, tỉnh đang tích cực kết nối với các doanh nghiệp lớn để liên kết, hỗ trợ thu mua lúa và các loại nông sản trên địa bàn tỉnh.
Theo ông Nguyễn Chánh Trung, Phó TGĐ Tập đoàn Tân Long, vì làm hàng đa dạng nên vụ Hè Thu này Tân Long có kế hoạch thu mua các loại lúa: IR 5044, OM 5454, DT8. Trước kho khăn của các địa phương, theo lời đề nghị từ lãnh đạo An Giang, thì Tân Long sẽ thu mua thêm OM18 và chuẩn bị đón vụ lúa Japonica vào cuối tháng 8.
Tuy nhiên, cái khó của doanh nghiệp là vấn đề logistics, nhất là các .chủ phương tiện phải test Covid-19 thường xuyên để có giấy xác nhận đi lại, làm tăng chi phí nên họ không cho phương tiện hoạt động nữa. Đối với Tân Long, do hệ thống kho và các kho đối tác chiến lược nằm rải rác ở các huyện Lấp Vò (Đồng Tháp), Thốt Nốt (Cần Thơ) và Cờ Đỏ (Kiên Giang), tức là các tỉnh ngoài An Giang, nên vấn đề này sẽ gặp không ít khó khăn.
Ông Trung cũng cho biết thêm, trong thời gian dịch bệnh các nhà máy của Tân Long chỉ hoạt động từ 30 - 40% công suất/nhà máy, nên bị đọng về khâu nhận hàng. Công nhân làm công nhật không chịu làm việc “3 tại chỗ” trong khi công ty phải đảm bảo tổng lưu lượng từ 15 - 20 ngàn tấn/tháng, tương đương 400 - 500 tấn thành phẩm/ngày và làm việc không được nghỉ cho dù đang dịch bệnh. Do vậy, công nhân “3 tại chỗ” đang tập trung chủ yếu vào khâu thành phẩm phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu mà tập đoàn đang giao hàng.
Khi nghe UBND tỉnh An Giang báo địa phương bị đọng lúa từ giữa tháng 7, thì tuần cuối tháng 7 Tân Long đã thu mua ngay ở các huyện khoảng 15 ngàn tấn, chủ yếu là IR 50404, nhưng nay lúa này sắp hết nên công ty chuyển qua thu mua lúa OM 18, DT8, OM 5451.
“Tân Long mua hàng rất đa dạng, lúa tươi, gạo xô, gạo thành phẩm nhưng do nhiều nhà máy nhỏ không đảm bảo “3 tại chỗ” đã ngưng hoạt động nên gạo xô, gạo thành phẩm gần như bị tắc nên Tân Long chỉ mua lúa tươi. Tân Long có thể triển khai thu mua từ nay cho đến cuối vụ Hè Thu khoảng 30 - 40 ngàn tấn lúa tươi, chưa tính thu mua thêm lượng gạo thành phẩm. 
Năng lực tiếp nhận lúa tươi của nhà máy Tân Long hơn 2.000 tấn lúa tươi/ngày nhưng trong điều kiện mưa gió hạt lúa có ẩm độ cao, logictics không thuận lợi, lúa không kịp nhận về nhà máy hoặc treo trên đường đi qua ngày thì khả năng tiếp nhận bình quân hơn 600 - 800 tấn/ngày. 
Để tăng thu mua lúa đề nghị các địa phương cần có giải pháp tháo gỡ khó khăn trong vận chuyển và tiêm ngừa vaccine cho lao động để các nhà máy xay xát hoạt động lại, vì khi công ty mua gạo từ các nhà máy nhỏ sẽ giúp họ xử lý lúa đầu vào, là nơi hút lượng lúa tươi rất lớn”, ông Trung chia sẻ.
Ông Trần Anh Thư, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, tỉnh đã có công văn đề nghị UBND các tỉnh/ thành phối hợp, chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp, tổ chức tạo điều kiện cho con người, phương tiện vận chuyển nông sản của tỉnh đi qua địa bàn, đến nơi tiêu thụ trong thời gian thực hiện giãn cách.
Đề nghị Sở GTVT, Công an tỉnh, Sở Y tế của các tỉnh/thành phố liên quan có lộ trình phương tiện vận chuyển bằng đường bộ dự kiến đi qua các chốt kiểm soát dịch COVID-19 hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho đoàn phương tiện được ưu tiên (nếu có) theo phương án nhận diện được Tổng Cục đường bộ Việt Nam hướng dẫn tại Công văn số 4973/TCĐBVN-VT ngày 17/7/2021. 
Khẩn thiết đề nghị Chính phủ cho mua tạm trữ Quốc gia 
Là tỉnh có diện tích sản xuất lúa lớn nhất nhì tại ĐBSCL với sản lượng 4 triệu tấn lúa/năm, hiện nay An Giang còn hơn 700 ngàn tấn lúa và 130 ngàn nếp ngoài đồng sắp thu hoạch trong tháng 8.
Vào thời điểm này hàng năm, thương nhân Trung Quốc vẫn mua nếp nhưng do dịch bệnh COVID-19, đầu ra bên Trung Quốc bị tắc,150 ngàn tấn nếp của An Giang chưa biết sẽ giải quyết như thế nào?
Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh An Giang cho biết, An Giang cùng các tỉnh khu vực ĐBSCL khẩn thiết đề nghị Chính phủ cho thu mua tạm trữ Quốc gia lúa và nếp.
Hai là, thống nhất mời gọi tất cả doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu lúa gạo trong nước tham gia thu mua lúa cho nông dân và Chính phủ đưa ra phương án thống nhất trong khâu vận chuyển lúa gạo tại ĐBSCL.
Ba là, thị trường xuất khẩu gạo đang trầm lắng, doanh nghiệp  khó khăn và không có vốn thu mua, đề nghị Chính phủ hỗ trợ  lãi suất vay mua tạm trữ 0%.
Thứ tư, đề nghị Chính phủ phân bổ vaccine để các địa phương tiêm ngay cho lực lượng lao động trong chỗi sản xuất, vận chuyển và tiêu thụ lúa gạo.
Hiện nay, lượng vaccine phân bổ về ĐBSCL rất ít mà lại phân theo thứ tự ưu tiên nên khó khăn cho địa phương.
An Giang chỉ mới xuống vụ Thu Đông khoảng 15%/tổng diện tích 160.000 hecta kế hoạch do Bộ NN-PTNT giao. Ước sản lượng 1 triệu tấn.
Nếu lực lượng nông dân, thương lái, vận chuyển, sản xuất tại các nhà máy xay xát được tiêm phòng không chỉ tiêu thụ lúa Hè Thu được triển khai nhanh chóng và nông dân sẽ bắt tay xuống giống vụ Thu Đông ngay, nếu xuống giống vụ Thu Đông ngưng trệ sẽ ảnh hưởng đến 17 triệu tấn lúa vụ Đông Xuân ở ĐBSCL.
“Chúng ta cần mời tất cả doanh nghiệp, công nhân làm việc tại các nhà máy chế biến xay xát, thương lái … hoạt động trong lĩnh vực lương thực, thủy sản, rau màu, cây ăn trái và chăn nuôi đi tiêm phòng vaccine, nếu không các lực lượng này ngưng hoạt động thì thì kinh tế ĐBSCL sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và số người nông dân sẽ tái nghèo rất lớn”, ông Lâm nhấn mạnh.

NGUYỄN HUYỀN