BizLIVE - Trải qua gần hai năm “ngủ đông” do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, ngành du lịch đang kỳ vọng sẽ được đánh thức nhờ việc triển khai “hộ chiếu vaccine” và “thẻ xanh COVID”.
 

Khủng hoảng do đại dịch COVID-19 đã gây thiệt hại lớn đến ngành du lịch thế giới nói chung và du lịch Việt Nam nói riêng.

Báo cáo chung của Tổ chức Du lịch thế giới và Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển cho thấy, sự sụt giảm trong ngành du lịch kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát có thể gây thiệt hại hơn 4.000 tỷ USD trong năm 2020 và 2021.

Còn với Việt Nam, theo ước tính của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chỉ riêng năm 2020, tổng thiệt hại của ngành du lịch do COVID-19 lên tới 23 tỷ USD.

Trong khi lượng khách du lịch quốc tế năm 2020 trên toàn thế giới giảm 73,9% (tương đương mức giảm khoảng 1 tỷ lượt khách, làm giảm 1,1 nghìn tỷ USD tổng thu từ khách du lịch) và lùi lại thời điểm cách đây 30 năm (theo Tổ chức Du lịch thế giới), thì khách quốc tế đến Việt Nam năm 2020 cũng lùi lại tương đương mốc của năm 2009 với chỉ 3,7 triệu lượt khách (giảm 79,5% so với 2019).

Lượng khách nội địa của Việt Nam năm 2020 cũng chỉ đạt 56 triệu lượt, giảm 34,1% so với năm 2019; tổng thu từ khách du lịch đạt 312 nghìn tỷ đồng, giảm 58,7% - mức giảm tương đương 19 tỷ USD.

Cùng với đó, khoảng 40-60% lao động trong ngành bị mất việc làm hoặc cắt giảm ngày công. Khoảng 95% doanh nghiệp lữ hành quốc tế đã ngừng hoạt động. Nhiều khách sạn phải đóng cửa, công suất sử dụng phòng có thời điểm chỉ đạt từ 10-15%.

Bước sang năm 2021, nhiều kỳ vọng ngành du lịch sẽ từng bước vực dậy sau năm 2020 chịu tác động nặng nề của COVID-19 nhưng sự xuất hiện và tác động của các đợt bùng phát dịch mới, đặc biệt là làn sóng dịch thứ tư lại càng khiến cho ngành du lịch kiệt quệ, lượng khách quốc tế và nội địa tiếp tục giảm so với năm 2020 và giảm sâu so với các năm trước.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong 8 tháng đầu năm 2021 khách quốc tế đến Việt Nam ước tính chỉ đạt 105 nghìn lượt khách, giảm 97,2% so với cùng kỳ năm trước. Tương tự, lượng khách nội địa 8 tháng đầu năm 2021 của Việt Nam đạt 31,2 triệu lượt với doanh thu hơn 136,5 nghìn tỷ đồng, giảm gần 5,5% về số lượt khách và gần 36,5% về doanh thu so với cùng kỳ năm 2020.

Một báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra hồi giữa tháng 6/2021, dẫn phản ánh của Hiệp hội Du lịch Việt Nam (VITA) cho thấy, có đến 90% doanh nghiệp trong ngành du lịch không hoạt động, khoảng 10% doanh nghiệp hoạt động cầm chừng. Các doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ làm dịch vụ đại lý tour, đại lý bán vé phần lớn cho nhân viên nghỉ việc 100%, đối với doanh nghiệp lữ hành quốc tế cho nghỉ việc 60-90% nhân sự, không nhận lương.

Chỉ còn 4% doanh nghiệp dịch vụ lưu trú ăn uống, du lịch duy trì hoạt động từ tháng 5 đến nay do dịch lan rộng buộc nhiều địa phương giãn cách xã hội, các khách sạn, nhà hàng tiếp tục “đóng băng”. Khảo sát của Ban nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV)

Khảo sát mới đây của Ban nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV) với gần 22.000 doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực cũng cho thấy, dịch vụ đang là ngành có tỷ lệ lao động mất việc cao nhất, trên 50%. Trong đó, dịch vụ lưu trú ăn uống, du lịch chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi chỉ còn 4% duy trì hoạt động từ tháng 5 đến nay do dịch lan rộng buộc nhiều địa phương giãn cách xã hội, các khách sạn, nhà hàng tiếp tục “đóng băng”.

Trao đổi với BizLIVE, ông Trần Đạo Đức, Phó tổng giám đốc Tập đoàn CEO cho rằng, các doanh nghiệp đã nỗ lực rất nhiều trong thời gian dịch bệnh để duy trì hoạt động nhằm bảo đảm an sinh xã hội, công việc cho người lao động và uy tín của mình.

“Tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, các doanh nghiệp gần như đều đã cạn kiệt nguồn lực và cần đến ‘ống thở’ để duy trì sức khỏe doanh nghiệp. Việc sớm trở lại trạng thái bình thường mới để các doanh nghiệp có thể dần hồi phục và phát triển kinh tế là rất cần thiết”, ông nói.

Để vực dậy ngành du lịch, nhiều quốc gia trên thế giới có tỷ lệ tiêm phủ vaccine cao đang từng bước nới lỏng hạn chế đi lại, thúc đẩy du lịch, giao thương thông qua chính sách “hộ chiếu vaccine”.

Tại châu Âu, một loạt quốc gia như Đức, Pháp, Hy Lạp, Đan Mạch, Bulgaria, CH Séc, Croatia và Ba Lan đã bắt đầu triển khai “hộ chiếu vaccine” từ đầu tháng 6.

Trong khi, ở châu Á, từ 1/5, Singapore đã chấp nhận thẻ thông hành số IATA Travel Pass của Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế (IATA) trong việc đón khách quốc tế. Thái Lan cũng bắt đầu đón những du khách nước ngoài đã tiêm chủng đầy đủ và được chứng nhận không mắc COVID-19 theo chương trình thí điểm “Hộp cát Phuket” từ 1/7.

Còn ở Việt Nam, đề xuất thí điểm đón khách du lịch quốc tế có “hộ chiếu vaccine” đến Phú Quốc của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã được Thủ tướng Chính phủ thông qua. Theo đó, khách du lịch quốc tế và khách du lịch nội địa có chứng nhận "hộ chiếu vaccine" sẽ được phép tới du lịch tại đảo Phú Quốc. Riêng khách quốc tế sẽ cần có thêm chứng nhận âm tính bằng xét nghiệm PCR trong vòng 72 giờ và đăng ký tham gia chương trình du lịch trọn gói của doanh nghiệp lữ hành.

Việc thí điểm đón khách có "hộ chiếu vaccine" đang được doanh nghiệp kỳ vọng sẽ là “cú hích” mở ra khả năng phục hồi cho du lịch Phú Quốc nói riêng và ngành du lịch nói chung sau hai năm “ngủ đông”.

Là doanh nghiệp tiên phong đầu tư vào hạ tầng du lịch tại Phú Quốc, ông Trần Đạo Đức cho rằng, việc thí điểm đón khách quốc tế có “hộ chiếu vaccine” và khách du lịch trong nước có "thẻ xanh" tại Phú Quốc là cơ hội để các doanh nghiệp hàng không, lữ hành, lưu trú, dịch vụ... khởi động lại các hoạt động. Khi việc thí điểm đón khách quốc tế tại Phú Quốc thành công, thì mô hình này có thể tiếp tục được nhân rộng ra những địa phương khác.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý việc mở cửa nền kinh tế, đặc biệt là lĩnh vực du lịch và dịch vụ không thể ồ ạt. Do đó, cần có những tổ công tác thường xuyên kiểm tra và đánh giá việc mở cửa thí điểm này. Tổ công tác cần nghiên cứu, đánh giá và cập nhật các quy định, tổ chức thực hiện một cách hiệu quả nhất, từ đó phát triển mở rộng thị trường du lịch và dịch vụ trong thời gian tới.

Cùng nêu quan điểm về vấn đề này, ông Đặng Mạnh Cường, Giám đốc CTCP Du lịch Mỹ An (Huế) cho rằng, việc áp dụng “thẻ xanh” và “hộ chiếu vaccine” sẽ là tín hiệu tốt cho sự phục hồi của toàn bộ các doanh nghiệp nói chung và ngành du lịch nói riêng trong tương lai gần.

Theo ông Cường, để ngành du lịch nhanh chóng phục hồi, cần triển khai ngay việc chứng nhận “thẻ xanh” cho người có đủ điều kiện. Đồng thời, sớm mở lại các đường bay quốc tế, tăng cường xây dựng các điểm đến của địa phương, triển khai các gói kích cầu du lịch, xây dựng các gói sản phẩm du lịch phong phú nhằm thu hút khách du lịch.

Những đề xuất ông Cường cũng có nhiều nét tương đồng với kế hoạch triển khai các chính sách kích cầu, phục hồi hoạt động du lịch, lữ hành giai đoạn cuối năm 2021, đầu năm 2022 được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đưa ra ngày 7/9. Theo đó, Bộ cho biết sẽ tạo điều kiện thuận lợi về du lịch cho khách nội địa và khách quốc tế có chứng nhận tiêm chủng vaccine, phù hợp với hệ thống công nhận của quốc tế.

Sau khi thí điểm đón khách quốc tế tại Phú Quốc vào tháng 10, việc đón khách quốc tế sẽ dần mở rộng tới Hạ Long (Quảng Ninh), Hội An (Quảng Nam), Nha Trang (Khánh Hòa), Đà Lạt (Lâm Đồng)...

Cùng với đó, ngành du lịch sẽ triển khai các chiến dịch kích cầu "Người Việt Nam đi du lịch Việt Nam", "Du lịch Việt Nam an toàn hấp dẫn”…, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến bán sản phẩm kích cầu với giá ưu đãi, cam kết chất lượng.

Để thực hiện chiến dịch kích cầu, ngành du lịch sẽ nâng cấp các ứng dụng sẵn có như "Du lịch Việt Nam an toàn", hệ thống khai báo y tế và hệ thống chứng nhận tiêm chủng vaccine cũng như hệ thống thông tin về các khu du lịch...

Ngoài ra, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch cũng đề xuất triển khai chương trình tín dụng ưu đãi đối với hoạt động khôi phục kinh doanh, trả lương người lao động, nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, dịch vụ mới của doanh nghiệp và thực hiện các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi COVID-19 như miễn, giảm thuế với phí kích cầu, xây dựng các sản phẩm, dịch vụ mới, hỗ trợ chuyển đổi số…

Có thể nói, việc thí điểm đón khách quốc tế có “hộ chiếu vaccine” cùng các giải pháp trên cho thấy Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đang nỗ lực để tháo gỡ phần nào khó khăn cho các doanh nghiệp du lịch, lữ hành và chuẩn bị cho sự phục hồi trong tương lai gần của ngành du lịch.

Vấn đề còn lại là doanh nghiệp du lịch, lữ hành cũng cần biết nắm bắt thời cơ, chuẩn bị về nguồn lực, nhân lực và chủ động xây dựng các sản phẩm du lịch mới phù hợp với cả khách nội địa và quốc tế để sẵn sàng bật dậy khi dịch bệnh đã được đẩy lùi.

HOÀNG HÀ