BizLIVE -
“Chúng ta không thể phong tỏa cứng đất nước gần nửa năm trời. Nó làm đổ vỡ tất cả”.
“Mô hình “zero COVID” đã kéo quá dài”
TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội
Đó là ý kiến của TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, phát biểu tại tọa đàm về kinh tế - xã hội do Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì sáng nay (27/9).
“Chúng ta đã áp đặt mô hình “zero COVID” kéo quá dài. Chúng ta phong tỏa cứng đất nước. Thực chất phong tỏa cứng và rộng chỉ được 7 ngày, cùng lắm là 10 ngày. Chúng ta không thể phong tỏa cứng đất nước gần nửa năm trời. Nó làm đổ vỡ tất cả”, TS. Dũng nêu quan điểm khi nhìn lại cách phòng chống dịch trong đợt bùng phát thứ 4 kéo dài sáu tháng qua.
“Nỗi lo” trách nhiệm người đứng đầu?
Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, đến lúc này quan trọng nhất để phục hồi kinh tế là chuyển đổi mô hình chống dịch. Và rất mừng là Thủ tướng đã bắt đầu làm việc này. Thế nhưng hiện các địa phương vẫn rất khác nhau.
Dù không nói cụ thể, song ý kiến của nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội gián tiếp đề cập đến “nỗi lo” về trách nhiệm của người đứng đầu, lãnh đạo các địa phương trong phòng, chống dịch.
Hình ảnh mà ông Dũng nói tới, trong công tác này bị “một vòng kim cô” rất lớn cho các lãnh đạo đứng đầu các địa phương. Nếu để bùng phát dịch, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm. Áp đặt mô hình và yêu cầu như vậy, theo ý kiến này, khiến người ta “khóa cứng” địa phương thôi.
“Địa phương nào chỉ cần có một, hai ca dịch là người ta “khoá cứng”. Như vậy sẽ đổ vỡ hết toàn bộ chuỗi lưu thông của đất nước”, TS. Dũng nói.
Ông nêu ý kiến thêm: “Tôi cho rằng phân cấp, phân quyền là quan trọng nhưng ở thời điểm này phải cần mệnh lệnh từ Trung ương. Còn mỗi tỉnh mỗi kiểu, tỉnh đòi loại giấy này, tỉnh đòi loại giấy khác, tỉnh cho qua, tỉnh không thì làm sao kinh tế không đổ vỡ được”.
Người yếu thế, sản xuất nhỏ lẻ phải làm sao?
Đi cụ thể vào thực tế vừa qua và hiện nay, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đặt vấn đề: Một loạt các chính sách đã tạo ra khoản tô khổng lồ. Chẳng hạn, TP.HCM “khóa cứng” hết không cho chợ truyền thống, chợ đầu mối, chợ dân sinh hoạt động, chỉ cho mình siêu thị hoạt động. Vậy thì khoản siêu thị nhận được lớn đến thế nào.
Những khoản tô đó có ở rất nhiều tỉnh, và như vậy tất cả những cái đó đánh vào người nghèo.
“Bây giờ được gặp Thủ tướng toàn là các doanh nghiệp có tiềm lực thôi. Những người như anh Lực nói (TS. Cấn Văn Lực nêu ý kiến tại tọa đàm - PV) là 29,3 triệu người yếu thế, đã không có việc làm, chợ truyền thống giá rẻ không tiếp cận được, hàng thiết yếu phải mua qua siêu thị thì người nghèo khốn khổ thế nào”, ông Dũng đặt vấn đề.
Cụ thể thêm ý kiến trên, TS. Dũng dẫn giải thực tế, khi chợ truyền thống đóng cửa thì làm sao những người sản xuất nhỏ lẻ, nông dân xung quanh Hà Nội có thể tiếp cận siêu thị được. Lâu nay họ bán ở chợ truyền thống vì không thể tiếp cận siêu thị được. Vậy người sản xuất nhỏ lẻ, tự sản tự tiêu thế này, bao nhiêu người ảnh hưởng?
“Điều này là vấn đề rất lớn, không chỉ ở HN, TP.HCM mà nhiều tỉnh thành khác. Nếu chuyển đổi mô hình mở cửa thì chúng ta phải mở cửa chợ truyền thống, chợ đầu mối trước vì hàng triệu người phụ thuộc vào đó. Không chỉ là người mua mà cả người bán”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng khuyến nghị, cũng như xem khi chuyển đổi mô hình chống dịch thì phải mạch lạc.
Lao động bỏ về quê, kinh tế ảnh hưởng lớn
Đề cập một vấn đề quan trọng khác, TS. Dũng cho rằng cần chú ý hàng đầu nguồn lực lao động và thiếu hụt lao động, trong nghịch lý nơi thiếu cứ thiếu, nơi thừa cứ thừa.
Một số khu công nghiệp ở Bình Dương, Đồng Nai, TP.HCM sẽ thiếu rất nhiều lao động. Thời gian qua nhiều lao động phải chạy về quê, chưa biết bao giờ mới quay trở lại, trong khi các chuỗi cung ứng toàn cầu không thể ngừng được.
Theo thông tin từ ông Dũng, trong chuỗi cung ứng toàn cầu đó thì hiện đã có khoảng 20% chuyển ra bên ngoài rồi vì các nhà sản xuất không thể để đứt gãy. Vậy nên, để đảm bảo sản xuất và đáp ứng yêu cầu duy trì các chuỗi cung ứng, cần có chính sách để lôi kéo lao động trở lại, tránh thiếu hụt lớn như hiện nay và trước mắt. Mà sự thiếu hụt này sẽ ảnh hưởng rất lớn tới nền kinh tế.
Về vai trò của Quốc hội, TS. Nguyễn Sĩ Dũng đề xuất ở khía cạnh làm sao có cơ chế phản ứng nhanh, tham gia tích cực hơn trong quá trình quản trị rủi ro.
“Quốc hội họp “xuân thu nhị kỳ”, nhưng có những thứ lại cần điều chỉnh rất gấp. Tôi nghĩ cách như quốc hội các nước làm là tổ chức các phiên điều trần, nhưng Quốc hội mình gọi là giải trình. Tôi nghĩ các ủy ban của Quốc hội phải tích cực tổ chức cái đó”, ông Dũng đề nghị.
Bởi như trong phòng chống dịch, có những vấn đề, yêu cầu phải xử lý và giải quyết nhanh, như sắp tới chuyển đổi mô hình thì chuyển đổi thế nào? Tiêm vaccine thế nào, giãn cách thế nào? Các ủy ban của Quốc hội phải phối hợp với các bộ, ngành chuyên môn giải trình chính sách mạch lạc.
“Rất nhiều chính sách được ban hành nhưng không được giải trình, chưa thể giải trình với công chúng thì hãy giải trình với Quốc hội. Quốc hội phải bảo đảm trách nhiệm giải trình, giải trình được mới minh bạch. Đây là điều rất quan trọng để chúng ta vượt qua hoàn cảnh khó khăn này”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nói.

THANH HƯƠNG