BizLIVE - Hiện mới chỉ có 9 loại hoa quả của Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc, còn lại toàn bộ các mặt hàng nông sản khác muốn xuất khẩu thì đều phải qua đường tiểu ngạch...
Chiều 12/1, tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Công Thương, vấn đề ùn tắc nông sản tại khu vực biên giới phía Bắc tiếp tục là một vấn đề nóng được quan tâm đặc biệt.
Nói về vấn đề này, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải thừa nhận dù đây là việc đã lặp lại nhiều năm, đã cảnh báo nhiều, nói nhiều song vẫn liên tục tái diễn và khó chấm dứt một sớm một chiều.
“Chúng ta nói phải đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch thì sẽ giảm ùn tắc nhưng hiện nay mới chỉ có 9 loại hoa quả của Việt Nam được phép xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc, nên nhiều doanh nghiệp dù muốn cũng đành chịu. Ngay như thịt heo, dù đã xuất được vào một số thị trường trong khu vực, có cả Hồng Kông nhưng vẫn chưa được xuất chính ngạch vào Trung Quốc”, ông Hải cho biết.
Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, việc ùn ứ nông sản xuất khẩu,bên cạnh nguyên nhân khách quan và trực tiếp là do phía Trung Quốc tạm dừng thông quan ở hầu hết các cửa khẩu để thực hiện các biện pháp chống dịch chặt chẽ thì cũng do nhiều nguyên nhân chủ quan, hạn chế cố hữu trong sản xuất và xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Ông Hải nhấn mạnh rằng, mấu chốt là bởi sự đầu tư của người nông dân chưa đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng của thị trường nhập khẩu. Do vậy, nếu sản xuất ra mà dư thừa thì lại phải trông chờ vào sự hỗ trợ của thị trường nội địa.
Theo ông Hải, chỉ khi nào doanh nghiệp lớn tham gia, đứng vào chuỗi sản xuất, lo từ đầu ra, giống má, cùng nông dân làm ra sản phẩm, đạt tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu thì mới có thể tiêu thụ bền vững. Nếu không nhiều khả năng là chúng ta vẫn phải chứng kiến cảnh ùn ứ diễn ra như hiện nay.
100% trái cây Việt nhập vào Trung Quốc phải kiểm dịch
Làm rõ thêm nội dung này, bà Nguyễn Cẩm Trang, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định điểm yếu cố hữu tồn tại lâu nay chính là việc sản xuất chưa đúng với quy trình, tiêu chuẩn.
Cụ thể là chất lượng hoặc bao gói ở đâu đó vẫn chưa đáp ứng được các yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Cùng với đó là việc truy xuất nguồn gốc, đăng ký vùng trồng còn chậm. Điều này dẫn đến trong số các sản phẩm nông sản xuất khẩu, vẫn có nhiều sản phẩm chưa thể đi chính ngạch mà vẫn phải sử dụng hình thức trao đổi cư dân biên giới để xuất khẩu.
9 loại trái cây của Việt Nam được Trung Quốc chính thức cho phép nhập khẩu là: Xoài, mít, thanh long, chuối, chôm chôm, vải, nhãn, dưa hấu, măng cụt.
Theo bà Trang, Việt Nam đã có đàm phán về thuế song đàm phán quản lý chất lượng còn hạn chế khi chỉ có 9 sản phẩm đáp ứng yêu cầu, việc kiểm dịch chặt chẽ khi 100% sản phẩm trái cây xuất sang Trung Quốc phải kiểm dịch. Trong khi đó, với nước láng giềng Thái Lan, tỷ lệ này chỉ là 30%.
Trước diễn biến hàng hóa ùn ứ tại cửa khẩu, bà Trang cho biết, thời gian qua các bộ, ngành và địa phương đã tích cực tháo gỡ và khuyến cáo doanh nghiệp, điều tiết về mặt tiến độ, tháo gỡ cho hàng hóa.
Lãnh đạo Bộ Công Thương cũng đã tổ chức các đoàn công tác đến tỉnh biên giới nắm bắt tình hình. Về đối ngoại, Bộ Công Thương và Bộ Ngoại giao đã trao đổi với phía bạn để có giải pháp kịp thời trước mắt tháo gỡ khó khăn như thống nhất quy trình giao nhận hay kéo dài thời gian thông quan tại cửa khẩu.
"Đến nay, tình hình có tiến triển tích cực và nhiều cửa khẩu được thông quan trở lại, chính quyền Quảng Tây cho phép mở cửa khẩu Đông Hưng từ 10/1; mặt hàng thanh long bắt đầu được thông quan qua Lào Cai từ 12/1…", bà Trang chia sẻ.
Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc tắc nghẽn, lãnh đạo Bộ Công thương chỉ ra điểm yếu cố hữu - Ảnh 1.
Bà Nguyễn Thị Cẩm Trang, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu.

Liên quan tới vấn đề kho vận, logistics cảng biển, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng đây cũng là một điểm nghẽn dẫn đến tình trạng ùn tắc cảng biển hoặc chi phí kho vận tăng cao.

Thông tin thêm, bà Trang cho biết, hiện Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Giao thông vận tải báo cáo Thủ tướng Chính phủ để đề xuất các giải pháp để tháo gỡ khó khăn do ùn tắc trước đây tại cảng Cát Lái khi các địa phương giãn cách trong bối cảnh COVID. Đặc biệt thời gian vừa rồi khi xuất khẩu nông sản qua đường bộ khó khăn thì càng đặt ra vấn đề cần quan tâm đến việc chuyển sang các hình thức khác như đường sắt hay đường biển.

"Chúng tôi cũng đề nghị Hiệp hội logistics Việt Nam, Hiệp hội cảng biển có biện pháp giảm phí lưu kho lưu bãi để giảm khó khăn cho doanh nghiệp khi lưu thông thông qua vận tải đường biển", bà Trang nói.

Xuất khẩu bằng đường biển sang Trung Quốc cũng gặp nhiều khó khăn
Ở diễn biến liên quan, cũng trong chiều 12/1, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đã phối hợp cùng Bộ Giao thông vận tải tổ chức cuộc họp trực tuyến về thúc đẩy nông sản qua vận tải đường biển.

Tại cuộc họp, đại diện Cục Hàng hải Việt Nam cho biết, hiện có khoảng 30 hãng tàu có xuất khẩu sang Trung Quốc. Do đặc thù của container lạnh, mỗi tàu chỉ bố trí khoảng 20% công suất cho loại hình này. Phía Bắc, hàng hóa đi đường biển container lạnh từ Hải Phòng thường theo thời vụ, còn từ TP.HCM đi quanh năm.

Trong tháng 11/2021, có khoảng 1.400 container lạnh từ TP.HCM sang Trung Quốc, nhưng tới tháng 12 đã tăng hơn 3 lần, lên 4.100 container. Đây là sự dịch chuyển lớn cũng trùng với thời gian bị tắc ở đường bộ. Tại cảng Hải Phòng, thời gian gần đây hàng hóa cũng tăng cao.

Cục Hàng hải lưu ý, hàng hóa đi đường biển yêu cầu bộ chứng từ phải đầy đủ. Để hàng hóa lên được tàu thì phải có chất lượng, mã số vùng trồng… Nếu hàng hóa không đảm bảo các yêu cầu thì khi sang Trung Quốc sẽ bị trả lại. Khi đó chủ hàng sẽ phải chịu toàn bộ chi phí.
Điểm lưu ý quan trọng khác là vấn đề thiếu vỏ container lạnh. Theo đại diện Cục Hàng hải, hiện hàng xuất khẩu của Việt Nam sử dụng container lạnh nhưng hàng nhập khẩu lại không sử dụng container lạnh. Các doanh nghiệp vận tải còn cho rằng, chi phí nhập khẩu vỏ container về rất cao. Thêm vào đó là tình trạng hạn chế về ổ cắm trên tàu nên khả năng đáp ứng container lạnh còn hạn chế.
“Cơn khát” container không kéo dài lâu, ngành cảng biển sẽ sớm trở lại tăng trưởng hai chữ số?
Nhận định về việc xuất khẩu bằng đường biển sang Trung Quốc, trao đổi với Tuoitre, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng thời điểm hiện tại con đường này cũng đang gặp nhiều khó khăn.
Đầu tiên là hiện nay lượng tàu không ổn định, hay bị trễ. Thứ 2 là vỏ container lạnh đang bị thiếu hụt nhiều, giá thuê cao. Thứ 3 là bên phía Trung Quốc kiểm dịch COVID-19 rất chặt chẽ, kể cả đường biển nên việc thông quan bị chậm.
Do đó, ông Nguyên khuyên các doanh nghiệp nắm bắt thông tin để điều tiết đưa hàng lên tàu, vận chuyển hợp lý, tránh thời gian nghỉ Tết dài phía bạn, ảnh hưởng tới chất lượng hàng hóa và thiệt hại về kinh tế của doanh nghiệp. Theo ông Nguyên, nên để sau Tết Nguyên đán khoảng 2 - 3 tuần, sau đó xác định lại tình hình và yêu cầu của thị trường Trung Quốc để lên phương án cụ thể.

TUẤN VIỆT