BizLIVE - Rút kinh nghiệm từ đợt dịch tại Hải Dương, chuyên gia Vũ Vinh Phú cho rằng các cơ quan chức năng cần chuẩn bị kịch bản đối phó, tránh tình trạng người dân chịu tổn thất kép vừa dịch bệnh vừa mất nguồn thu nhập.
Giá cả tăng một phần do tâm lý, cần chuẩn bị kịch bản tránh để người dân vùng dịch tổn thất kép
Ông Vũ Vinh Phú - nguyên Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội
Từ đầu năm đến nay, hàng loạt sản phẩm, nguyên liệu đầu vào đều lần lượt tăng giá như: sắt thép, xi măng đã tăng từ 35 - 40%, thức ăn chăn nuôi tăng 20 - 70%, giá xăng tăng trên 14% so với cuối năm 2020 và tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước...
Đáng lưu ý là sự tăng giá của các mặt hàng thực phẩm, tiêu dùng. Theo báo cáo tổng kết quý 1/2020 của Bộ Công Thương, trong rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI), giá một số mặt hàng thực phẩm tăng đã “góp sức đáng kể” đẩy CPI quý 1 tăng như: giá thịt chế biến tăng 3,73%, giá thịt bò tăng 2,89%, giá thịt heo tăng 0,46%, giá gas bán lẻ trong quý 1 tăng 7,58%,...
Tình trạng trên làm dấy lên mối lo ngại về lạm phát khi giá cả thiết yếu tăng cao gây khó khăn cho người dân trong bối cảnh dịch bệnh.
Bên cạnh đó, nhiều khu vực bùng phát dịch bệnh trở lại cũng làm tăng nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng khiến giá cả tăng cao nhưng nhiều khu vực lại phải "giải cứu" hàng hoá.
GIÁ CẢ TĂNG CAO MỘT PHẦN DO TÂM LÝ
Trao đổi với BizLIVE, chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú - nguyên Chủ tịch Hội Siêu thị Hà Nội cho rằng, sự tăng giá của hàng loạt mặt hàng nguyên liệu, thực phẩm là kết quả của nhiều yếu tố, trong đó có giá nguyên vật liệu đầu vào tăng cao do dịch bệnh, giá cước vận chuyển tăng do thiếu hụt container rỗng để vận chuyển hàng hóa, cước vận tải biển và những mặt hàng thiết yếu cho đời sống như lương thực thực phẩm, ăn uống dịch vụ đều có diễn biến theo chiều hướng tăng lên. 
Những yếu tố cơ bản gây tác động làm cho giá cả tăng lên, bao gồm: Chi phí đẩy, chi phí lưu thông hàng hóa, cân đối cung cầu hàng hóa và cân đối tiền hàng trên thị trường, ngoài ra còn có các yếu tố tâm lý khác gây nên...
Phân tích về những nguyên nhân khiến giá cả tăng cao, ông Phú chỉ ra rằng, Việt Nam là một nền kinh tế mở với nguyên liệu sản xuất, vật tư đầu vào phụ thuộc nhiều vào thế giới như xăng dầu, phân bón, thức ăn chăn nuôi, nguyên vật liệu dệt may, da giầy, linh kiện điện tử,...
Tiếp đến chi phí vận chuyển logistics cũng ở mức cao hơn 1,2 – 1,5 lần so với khu vực và thế giới, làm cho giá thành sản xuất kinh doanh giá cả hàng hóa tăng lên so với các nước.
Đặc biệt, hạ tầng của hệ thống phân phối của Việt Nam còn manh mún, độ chuyên nghiệp chưa cao. Tuy Việt Nam hiện có gần 9.000 chợ, 3.000 cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini, 270 trung tâm thương mại và 1.085 siêu thị song hệ thống phân phối vẫn bị chia cắt, trình độ phát triển ở mức thấp.
"Chính vì hệ thống phân phối chưa đủ lớn, khâu trung gian chiết khấu cao, hệ thống lưu thông hàng hoá cũng kém phát triển vì thiếu kho dự trữ chiến lược dẫn đến tình trạng giá nông sản người nông dân bán ra thấp nhưng giá người dân mua vào lại cao", ông Phú nói.
Như vậy, hiệu ứng tăng giá do nguyên liệu đầu vào là có nhưng cũng bị tác động một phần do yếu tố tâm lý vì lo ngại dịch bệnh.
CHUẨN BỊ KỊCH BẢN LƯU THÔNG HÀNG HOÁ TẠI VÙNG DỊCH
Trong bối cảnh dịch COVID-19 bùng phát trở lại, vấn đề giải cứu hàng hóa nông sản thực phẩm ở những vùng đang có dịch, điển hình như ở Bắc Giang, hiện đang rất khó khăn. Sắp tới sẽ vào mùa vải ở Bắc Giang, vì vậy, cần chuẩn bị kịch bản ứng phó và không để ách tắc khâu lưu thông hàng hoá, ông Phú nhìn nhận.
Vị chuyên gia này nhấn mạnh các bộ ban ngành cũng như địa phương cần sát sao theo dõi, tạo điều kiện vận chuyển hàng hoá tới nơi tiêu thụ nội địa hoặc xuất khẩu. Như vậy mới tránh tình trạng người dân chịu tổn thất vì không được "giải cứu" kịp thời.
Về lâu dài, cần quy hoạch lại các vùng sản xuất có thế mạnh của từng địa phương, đầu tư đúng mức, quản lý sản xuất phân phối theo chuỗi, gắn kết giữa sản xuất và phân phối một cách chặt chẽ, các chủ thể trong chuỗi đó đều có lợi, nhằm thúc đẩy sản xuất nhanh và bền vững, đi đôi với tiêu thụ ổn định, hiệu quả.
Bên cạnh đó, cần tổ chức lại hệ thống phân phối đang có theo hướng nâng cao sức mạnh, tổ chức nguồn hàng và tổ chức phục vụ, xây dựng những tập đoàn bán lẻ Việt Nam đủ mạnh để gắn kết với sản xuất vừa cạnh tranh, vừa hợp tác với các doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài, đi lên bằng "đôi chân" của mình.
Cũng như, nâng cấp cơ sở hạ tầng của hệ thống phân phối và sản xuất hàng hóa nội địa bao gồm các kho dự trữ, các hệ thống chợ đầu mối, các sàn giao dịch hàng hóa nông sản thực phẩm, hệ thống giao thông và logistics phục vụ đắc lực cho sản xuất kinh doanh, hạ giá thành sản phẩm, đi từ sản xuất đến tiêu dùng.
Đầu tư cho chế biến sâu, nhất là nông sản thực phẩm, tạo giá trị gia tăng cao hơn cho hàng hóa Việt Nam, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đẩy mạnh thị trường, liên doanh liên kết, tạo thành sức mạnh chung của từng vùng, từng địa phương. Tăng cường công tác kiểm soát thị trường, chống buôn lậu, gian lận thương mại, đảm bảo an toàn thực phẩm, ông Phú nhìn nhận.

HẠ AN