BizLIVE - Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho rằng nguyên nhân khiến một số cán bộ y tế vướng vòng lao lý "một phần do cơ chế, do sự hướng dẫn và đặc biệt những vi phạm này mang tính cá nhân".
Cán bộ y tế vướng lao lý là “hết sức đau lòng”
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội - Ảnh: Quốc hội
Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm khi có sai phạm
Nêu tình trạng hàng loạt cán bộ y tế vướng vòng lao lý khi sai phạm trong vấn đề đấu thầu và mua bán thuốc, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đặt câu hỏi cho tư lệnh ngành y tế về vai trò chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của Bộ Y tế với tư cách là đơn vị quản lý lĩnh vực, đặc biệt là trong thời gian khi Nghị quyết 30 với hàng loạt cơ chế đặc thù sẽ có hiệu lực.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết đây là những vụ việc “hết sức đau lòng”. Phân tích về nguyên nhân, ông Long cho rằng một phần do cơ chế, do sự hướng dẫn và đặc biệt những vi phạm này mang tính cá nhân. Ví dụ quy định về đấu thấu đã có cụ thể nhưng sai phạm vẫn xảy ra.
"Bộ Y tế sẽ tiếp tục rà soát những hướng dẫn, thể chế liên quan đến quản lý và tăng cường kiểm tra, giám sát mua sắm, đầu thầu, phân cấp phân quyền", Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long cho biết.
Cho rằng những giải pháp về quản lý kinh tế trong bệnh viện mà Bộ trưởng Y tế nêu ra chưa thật sự thỏa đáng, đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) giơ biển xin tranh luận.
"Bộ trưởng có nói sẽ phân công cho một người phó phụ trách về kinh tế trong bệnh viện để tránh sai phạm. Nhưng chúng ta đều biết dù người phó đã được phân công nhưng nếu xảy ra sai phạm thì người đứng đầu vẫn phải chịu trách nhiệm ", ông Cường nói.
Đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) - Ảnh: Zing
Cũng theo ông Cường, theo quy định hàng năm cơ quan chủ quản đều phải duyệt quyết toán với vốn sử dụng từ ngân sách, còn hoạt động từ vốn của đơn vị tự quy định thì phải kiểm tra báo cáo tài chính.
"Những cơ quan có chuyên môn về quản lý kinh tế khi kiểm tra các báo cáo tài chính không phát hiện ra sai phạm thì làm sao các giáo sư, bác sĩ chỉ có chuyên môn y tế làm sao phát hiện ra như vậy là đúng hay sai để mà tránh", ông Cường nói.
Ông cho rằng nếu phát hiện ra những sai phạm để tránh thì không thể dấn đến những sai phạm như vừa qua. Do đó, theo ông trong việc này có phần trách nhiệm của cơ quan chức năng của Bộ Y tế.
Dẫn quy định Luật Phòng chống tham nhũng về những sai phạm xảy ra sau khi có thanh tra, kiểm tra, kiểm toán thì những người thực hiện chức năng này cũng phải chịu trách nhiệm, vị đại biểu đoàn Hà Nội nói và hỏi thêm cơ quan công an, kiểm soát liệu có bỏ sót tội phạm hay không.
Trả lời phần tranh luận của đại biểu Hoàng Văn Cường, Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long cho biết quy định của Đảng, người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm khi sai phạm xảy ra trong đơn vị của mình.
"Ở mỗi đơn vị, người đứng đầu chịu trách nhiệm thiết lập cơ chế làm việc, kiểm tra, giám sát và triển khai công việc. Do vậy, nếu đơn vị xảy ra sai phạm thì dù trực tiếp hay gián tiếp, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm", ông Long nói.
Tư lệnh ngành y tế cho biết cơ quan này chịu trách nhiệm chỉ đạo về chuyên môn, kỹ thuật trên cả nước. Còn vấn đề nhân sự, quản lý tài chính, thanh tra, kiểm tra thì do UBND các tỉnh, thành. Địa phương cũng thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm.
Ông cho biết thêm, Bộ Y tế lập đoàn kiểm tra chuyên ngành, nhưng chỉ mang tính chuyên môn; còn về kinh tế, đấu thầu, mua sắm do địa phương xử lý. 
Theo Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long, thời gian qua, Bộ Y tế đã thường xuyên nhắc nhở các đơn vị phải chấp hành đúng quy định về quản lý đấu thầu, mua sắm. "Chúng ta rất đau lòng vì những sai phạm xảy ra, nhưng phải xử lý đúng quy định", ông nói thêm.
Lãnh đạo bệnh viện cần có năng lực chuyên môn và quản trị
Cùng "chia lửa" với Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà làm rõ vấn đề mà đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nêu ra là bác sĩ giỏi nhưng chưa chắc đã quản trị giỏi, vậy có thể tách bạch giữa quản lý chuyên môn và quản trị?
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, các quy định hiện hành đã nêu rõ tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình bổ nhiệm viên chức quản lý ở đơn vị sự nghiệp. Nghị định của Chính phủ quy định khung, sau đó các bộ chuyên ngành xây dựng tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của ngành mình.
Bên cạnh đó, Bộ Y tế đã ban hành thông tư quy định cụ thể chức năng, tiêu chuẩn bổ nhiệm trong ngành y. Nhưng thực tiễn, cũng có những vấn đề phát sinh ở một số cơ sở y tế, nhân sự quản lý có năng lực chuyên môn, nhưng chưa có năng lực về quản trị.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà - Ảnh: Zing
Dưới góc độ của ngành, Bộ trưởng Nội vụ cho biết sẽ phối hợp với Bộ Y tế nghiên cứu kỹ hơn vấn đề này, để làm sao đảm bảo như mong muốn vừa có năng lực chuyên môn, vừa có năng lực quản trị là tốt nhất.
"Trong trường hợp cụ thể, nên cân nhắc để xem xét, nhất là khi nước ta đang đẩy mạnh tự chủ đơn vị sự nghiệp chung thì rất cần thiết có năng lực quan trị để đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh tự chủ của đơn vị sự nghiệp y tế. Bên cạnh đó, cần làm rõ tiêu chuẩn, điều kiện, trách nhiệm của người đứng đầu trong đơn vị sự nghiệp", bà nói.
Về việc phân cấp trong hệ thống y tế trên các địa bàn hiện nay, Bộ trưởng Nội vụ cho rằng vẫn còn những vướng mắc. Do đó, cần rà soát và xem xét một cách hết sức căn cơ, cụ thể trong việc quản lý nhà nước đối với hệ thống y tế, đặc biệt là hệ thống y tế cấp tỉnh, cấp huyện. “Giao trung tâm y tế cho UBND cấp huyện quản lý, gồm trung tâm y tế và trạm y tế xã, phường, thị trấn, là rất phù hợp yêu cầu”, bà Trà nói.
Về việc quản lý nhân lực ngành y tế, Bộ Nội vụ cũng sẽ phối hợp với Bộ Y tế rà soát lại toàn bộ hệ thống cơ chế, chính sách hiện có để có chủ trương cụ thể, cần thiết thì xây dựng một đề án có tính chiến lược nhằm xây dựng nguồn nhân lực y tế đáp ứng yêu cầu. 
Về vấn đề liên quan đến tách riêng giữa quản lý chuyên môn và quản lý kinh tế đối với giám đốc bệnh viện, để ngăn ngừa các sai phạm, Bộ trưởng Nội vụ nhấn mạnh đây là vấn đề được cử tri và ngành y tế hết sức quan tâm.
"Những sai phạm về đấu thầu, mua sắm, liên quan đến một số cá nhân trong ngành y tế thời gian qua là rất đáng tiếc. Tuy nhiên, đây là một vài trường hợp không ảnh hưởng lớn đến ngành. Những trường hợp có vi phạm, sai phạm phải xử lý theo những quy định về mặt pháp luật", bà nói.
Theo Bộ trưởng, việc quản lý nhân sự quản lý của các cơ sở y tế được thực hiện theo các quy định của Đảng, Nhà nước đối với các đơn vị về sự nghiệp công, trong đó có quy định về giám đốc và các phó giám đốc bệnh viện. Theo Luật Khám, chữa bệnh và theo các hướng dẫn của Bộ Y tế, Bộ cũng đã cố gắng tách bạch riêng giữa người quản lý chuyên môn và người quản lý về mặt tài chính.
Bộ Y tế quản lý về mặt chuyên môn, kỹ thuật đối với các bệnh viện trên toàn quốc, còn các địa phương, theo thẩm quyền, UBND cấp tỉnh, thành phố thực hiện quản lý tổ chức y tế theo địa bàn và quản lý nhân sự, tài chính,... Việc này, Bộ Y tế cũng không chỉ đạo được.
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, tới đây Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế và các cơ quan để minh bạch hóa toàn bộ quá trình, xây dựng các quy định, thể chế để cố gắng ngăn ngừa, hạn chế tối đa xảy ra những việc đáng tiếc như trong thời gian qua.

HOÀNG HÀ