BizLIVE -

Thị trường suy giảm kéo dài làm chết đi niềm tin của nhà đầu tư cá nhân vào thị trường chứng khoán.

30 năm sau ngày sụp đổ, chứng khoán Nhật đang phục hồi mạnh mẽ trở lại
Ảnh: Nikkei
Ngay cả sau khi thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ vào năm 1929 và gây ra Đại Suy thoái, giá cổ phiếu trên thị trường phục hồi trở lại mức cũ sau 25 năm.
Thế nhưng với Nhật, sự phục hồi của thị trường khó khăn hơn. 
Sau 30 năm kể từ ngày lập đỉnh cao, chỉ số Nikkei 225 hiện vẫn thấp hơn đến 40% so với mức đỉnh 38.915 điểm vào ngày 29/12/1989. Việc thị trường chứng khoán Nhật phục hồi để lấy lại những gì đã mất đã tiêu tốn nhiều thời gian hơn bất kỳ thị trường chứng khoán của nước phát triển nào.
Sự suy giảm tệ hại của thị trường đã khiến cho một đất nước sụp đổ về kỳ vọng và khiến cho nhà đầu tư khốn khổ. Giờ đây, khi mà thị trường đã ổn định hơn, nhiều nhà đầu tư vẫn không muốn quay lại thị trường.
Một trong những số ít các chuyên gia kinh tế Nhật từng cảnh báo về tình trang bong bóng trên thị trường chứng khoán Nhật thập niên 1980 là ông Kazuo Ueda, giờ đây đang làm giáo sư tại trường đại học Kyoritsu.
Ở thời điểm thị trường chứng khoán Nhật lập kỷ lục trước đây, ông Ueda từng cảnh báo rằng việc giá cổ phiếu ở mức quá cao không thể hợp lý nếu xét đến biến động lãi suất và nhiều yếu tố căn bản khác.
Theo dữ liệu của Nikkei, khi thị trường chứng khoán Tokyo, đóng cửa ngày 29/12/1989 ở mức 40.000 điểm. Thực sự ở thời điểm đó, không có nhiều lý do để thị trường tăng đến mức như vậy, và ngay năm sau đó, thị trường suy giảm mạnh. 
Lời cảnh báo của ông Ueda cuối cùng đã trở thành sự thật. Vào đầu năm 1990, thị trường bắt đầu chuỗi thời gian suy giảm. Việc thị trường giảm điểm khi đó có nhiều nguyên nhân: đồng yên mạnh, tăng trưởng kinh tế thấp, giảm phát và việc nhiều công ty Nhật không muốn tiến hành cải tổ hoạt động. 
Để giúp thị trường phục hồi, chính phủ đã đưa ra nhiều chương trình giảm thuế và hỗ trợ cho người dân và doanh nghiệp. 
Tuy nhiên, ký ức đau thương chưa thể qua đi, nhiều nhà đầu tư tiếp tục bán cổ phiếu đi nhanh chóng khi giá cổ phiếu tăng. Chính quan điểm này khiến cho thị trường khó phục hồi trong dài hạn. Thị trường suy giảm kéo dài làm chết đi niềm tin của nhà đầu tư cá nhân vào thị trường chứng khoán.
Năm 2013, nhà đầu tư cá nhân đã bán ròng 9 nghìn tỷ yên tức 82 tỷ USD cổ phiếu. Thủ tướng Nhật Shinzo Abe có chính sách gây lạm phát. Tuy nhiên, ngược lại nhà đầu tư ngoại vẫn tiếp tục mua ròng đến 15 nghìn tỷ yên, vì vậy họ hưởng lợi khi thị trường phục hồi sau khi Nhật tung ra chương trình kích thích kinh tế Abenomics. 
Lợi nhuận ròng của các công ty Nhật tăng trưởng 630% từ năm tài khóa 2000 đến năm 2018, theo dữ liệu doanh nghiệp được cung cấp bởi Bộ Tài chính Nhật. Trong thời kỳ đó, chi phí lao động tăng chỉ 3% nhưng cổ tức doanh nghiệp tăng đến 440%. Nói cách khác, phần lớn tài sản doanh nghiệp tạo ra chủ yếu rơi vào tay cổ đông chứ không phải nhân viên công ty.

TRUNG MẾN