BizLIVE -
Xuất khẩu điều không quá phụ thuộc vào một thị trường nào đó, ngay cả khi giảm mạnh sang Trung Quốc.
Xuất khẩu sang Trung Quốc giảm mạnh, ngành điều vẫn kỳ vọng vượt kế hoạch
Ảnh minh họa.
Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) vừa công bố báo cáo “Sơ kết hoạt động sản xuất kinh doanh điều 6 tháng đầu năm 2020, và triển khai kế hoạch 6 tháng cuối năm 2020”.
Theo báo cáo, 6 tháng đầu năm 2020 xuất khẩu nhân điều các loại đạt trên 232 ngàn tấn, đạt xấp xỉ 1,53 tỷ USD, tăng trên 16% về lượng và tăng 1% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái. Giá xuất khẩu bình quân 6.606 USD/tấn điều nhân các loại, giảm gần 14% so với cùng kỳ năm 2019.
Kim ngạch sang thị trường Trung Quốc giảm đến 44%
Trong 3 thị trường xuất khẩu chính của điều Việt Nam (gồm Mỹ, EU và Trung Quốc), chỉ có Trung Quốc giảm mạnh so với 6 tháng đầu năm 2019, còn Mỹ, EU thanh khoản duy trì ở mức tốt.
Cụ thể, tại thị trường Trung Quốc, xuất khẩu giảm mạnh trong 6 tháng (đặc biệt tháng 2 là cao điểm dịch Covid-19 tại nước này đã kéo Trung Quốc rơi xuống vị trí số 11 trong nhóm những thị trường xuất khẩu chính). Tổng cộng 6 tháng đầu năm 2020, xuất khẩu đi Trung Quốc giảm gần 30% về lượng và giảm 44% về giá trị, chỉ chiếm tỷ trọng 8% thị phần xuất khẩu.
Nhưng cũng trong 6 tháng đầu năm 2020, xuất khẩu điều nhân vào Mỹ chiếm 32% thị phần, tăng gần 25% về lượng và tăng gần 10% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.
Hay sự đa dạng thị trường cũng giúp giảm thiểu ảnh hưởng từ kim ngạch sụt giảm sang Trung Quốc. Cùng với Mỹ, các thị trường khác ngoài Trung Quốc của xuất khẩu điều Việt Nam hiện đang có tỷ trọng tới 60%.
Ông Phạm Văn Công, Chủ tịch VINACAS cho biết, mặc dù chịu tác động bởi đại dịch Covid-19 và diễn biến phức tạp tình hình kinh tế - xã hội thế giới nhưng nỗ lực của toàn ngành xuất khẩu điều 6 tháng đầu năm nay là khả quan, dù theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành thì con số đạt được chưa phản ánh đúng thực tế thị trường. Lượng hàng xuất khẩu không có thị trường đích (hàng đưa vào kho ngoại quan chờ xuất) còn rất cao.
Nửa đầu năm nay, giá nhân nguyên trắng giảm thấp nhất trong vòng hơn 1 thập kỷ qua, riêng nhóm hàng cấp thấp giá rớt kỷ lục, thấp nhất từ trước đến nay. Do giá giảm, khách hàng quan tâm nhiều hơn đến vấn đề chất lượng và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Một số khách đề nghị đàm phán, hỗ trợ giá, đề nghị giảm giá…
Và theo ghi nhận, có nhiều vụ tranh chấp thương mại đã xảy ra, nhiều lô hàng xuất khẩu bị trả về…
Một nghịch lý vẫn diễn ra như hàng năm, đó chính là ở một số thời điểm, cùng một mã hàng, giá điều nhân mua bán nội địa cao hơn từ 15-20% so với giá xuất khẩu, điều này đã làm cho tình hình kinh doanh của một số doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp thuần thương mại gặp rất nhiều khó khăn.
“Ngành điều đặt mục tiêu xuất khẩu 450 ngàn tấn nhân điều các loại, với 3,2 tỷ USD trong năm nay. 6 tháng đầu năm đã đạt 51,65% kế hoạch và chúng tôi kỳ vọng xuất khẩu sẽ vượt qua khó khăn đạt mục tiêu xuất khẩu đã đề ra.
Đối với kế hoạch nhập khẩu 1,3 triệu tấn điều thô, nhưng 6 tháng đầu năm mới đạt 48,82% kế hoạch, vì vậy VINACAS tiếp tục giữ vững chủ trương “giảm lượng, tăng chất” trong nhập khẩu nguyên liệu và xuất khẩu điều”, ông Công nhấn mạnh.
Hai kịch bản nửa cuối 2020
Vẫn theo ông Công, dù tình hình xuất khẩu nhân điều 6 tháng đầu năm khá tốt nhưng các doanh nghiệp cần phải thận trọng xem xét tình hình, bởi những tác động có độ trễ từ đại dịch Covid-19.
Từ nay đến cuối năm nhu cầu tiêu thụ nhân điều toàn cầu vẫn là dấu hỏi lớn, bởi hạt điều không phải là thực phẩm thiết yếu. Đề phòng làn sóng thứ 2 của dịch Covid-19 tại Trung Quốc, Ấn Độ và một số nước khác trên thế giới có thể xảy ra.  
Do giá điều nhân trong quý II/2020 chạm đáy nên nhiều khách hàng lớn, người dùng cuối (enduser) ở Mỹ và châu Âu đã ký giao hàng xa đến hết quý I/2021. Những động thái này có thể hỗ trợ cho thị trường nguyên liệu nội địa của Việt Nam và Ấn Độ, bởi hiện nhiều nhà chế biến còn lưỡng lự chưa quyết định mua nguyên liệu vì lý do thiếu thanh khoản trên thị trường điều nhân.
VINACAS dự báo hai kịch bản có thể xảy ra trong 6 tháng cuối năm 2020.
Kịch bản tốt - đại dịch Covid-19 bị ngăn chặn, thế giới phát minh ra vaccine và thuốc điều trị bệnh. Chuỗi cung ứng toàn cầu bình thường trở lại. Nhu cầu thị trường Trung Quốc bình thường trở lại. Thị trường nội địa Ấn Độ khởi sắc trở lại. Xu hướng tiêu dùng sản phẩm có nguồn gốc thực vật tiếp tục gia tăng trong và sau mùa dịch tại thị trường Mỹ và châu Âu. Nhu cầu thị trường châu Âu dự báo tăng mạnh, nhất sau khi Việt Nam - EU chính thức thông qua hai hiệp định EVFTA và EVIPA.
Mặc dù là tin xấu nhưng việc nhiều cơ sở chế biến điều quy mô nhỏ và vừa ở cả Việt Nam và Ấn Độ giảm công suất, ngưng hoạt động lại làm cho lượng hàng cung ứng ra thị trường giảm, về lý thuyết, giá có thể sớm tăng trở lại theo quy luật cung - cầu trên thị trường.
Một số doanh nghiệp lớn đầu cơ và hỗ trợ thị trường nguyên liệu, điều tiết giá trên thị trường giai đoạn cao điểm cuối năm.
Kịch bản không tốt - làn sóng Covid-19 lần 2 có thể xảy ra với những tác động tiêu cực không thể lường trước. Chuỗi cung ứng điều toàn cầu tiếp tục bị “phân mảnh”. Nhu cầu tiêu dùng của thị trường Trung Quốc, và tiêu thụ nội địa Ấn Độ tiếp tục ảm đạm, đặc biệt trong giai đoạn diễn ra những lễ hội quan trọng, mùa cưới, mùa đông...
Tình trạng nguyên liệu cập cảng xếp đầy trong các kho ngoại quan tại Việt Nam và Ấn Độ có thể xảy ra do thanh khoản thấp, không người mua nào có khả năng mua đầu cơ trong dài hạn...
Một yếu tố khác, Chính phủ Bờ Biển Ngà - đang đứng vị trí số 1 thế giới về sản lượng điều thu hoạch - thay đổi chính sách và cho phép “xả hàng” ở giai đoạn nhạy cảm, có thể làm giá điều giảm sâu và nhiều doanh nghiệp có thể thua lỗ. Công suất chế biến tiếp tục tăng trong khi thanh khoản trên thị trường điều nhân thấp cũng là sức ép để giảm giá, điều này sẽ không có lợi cho toàn ngành.

QUANG TRÍ