BizLIVE - Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư ủng hộ nới bội chi và nợ công vì nếu không nới rất khó thúc đẩy tăng trưởng. Trong khi, Bộ trưởng Tài chính lại cho rằng dư địa để nới trần nợ công và tăng bội chi ngân sách không còn nhiều.
 
“Nếu không nới bội chi và nợ công sẽ khó tăng trưởng”
Vẫn còn những ý kiến trái chiều xung quanh đề xuất nới trần nợ công và tăng bội chi ngân sách - Ảnh minh họa
Chiều 11/11, trong phiên trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, đại biểu Nguyễn Văn Hiển (Lâm Đồng) đặt ra vấn đề, theo ý kiến của nhiều chuyên gia, để hỗ trợ an sinh xã hội và phục hồi nền kinh tế sau đại dịch cần gói hỗ trợ đủ lớn, đặc biệt là gói tiền mặt tương đương 3-4% GDP.
Đại biểu này cho rằng, nếu làm như vậy sẽ tăng nợ công, tăng bội chi, nợ Chính phủ. Còn nếu không có các giải pháp đủ lớn, nền kinh tế sẽ chậm phục hồi, lỗi nhịp so với sự phát triển của các nước, kèm theo nhiều hệ lụy tiêu cực. Do đó, ông đặt câu hỏi “chúng ta chấp nhận vượt trần ngân sách, tăng nợ công hay hỗ trợ không đủ lớn, không đủ liều?".
Giải đáp băn khoăn của đại biểu, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho rằng nếu hỗ trợ bằng tiền mặt, tung tiền ra thị trường, cấp tiền cho người dân thì rủi ro, nguy cơ lớn là tăng lạm phát.
"Quan điểm là ủng hộ nới bội chi và nợ công trong khoảng kiểm soát được. Vì nếu không nới bội chi và nợ công sẽ khó tăng trưởng. Nếu không tăng trưởng thì không thể thực hiện các mục tiêu đề ra như kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2021-2025, chiến lược 2021-2030, khát vọng đến năm 2045 là nước phát triển", ông Dũng nói.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trả lời chất vấn - Ảnh: Quốc hội
Theo Bộ trưởng, nếu không nới bội chi và nợ công, Việt Nam sẽ bỏ một loạt cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, dân số vàng, các hiệp định thương mại tự do, những chuyển dịch mới. Vì vậy, cá nhân Bộ trưởng ủng hộ nghiên cứu nới bội chi và nợ công.
Từ quan điểm trên, ông cho rằng Việt Nam có thể bỏ hết các cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, từ thời kỳ "dân số vàng" hay từ các hiệp định thương mại tự do, lỡ nhịp cuộc chơi và tụt hậu.
"Như vậy vừa phát triển, giải quyết việc làm, làm cho quy mô nền kinh tế lớn hơn, khi đó thì tự khắc nợ công sẽ giảm xuống dù không thể xuống như cũ. Còn nếu không nới, không có đầu tư, không có phát triển, sẽ là vòng luẩn quẩn là bội chi, nợ công lúc nào cũng ở mức cao trong khi chúng ta bỏ hết cơ hội phát triển", Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nêu quan điểm.
VẪN CÒN NHỮNG Ý KIẾN TRÁI CHIỀU
Trước đó, trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế xã hội và các giải pháp phòng, chống dịch COVID-19 chiều 9/11, đại biểu Hà Đức Minh (Lào Cai) đưa ra đề nghị Quốc hội nghiên cứu, xem xét tăng bội chi ngân sách thêm 100.000 tỷ đồng (khoảng 1% GDP) để có thêm nguồn lực thực hiện các mục tiêu mà ngân sách nhà nước vẫn được giữ trong giới hạn an toàn.
"Việc tăng bội chi ngân sách thực hiện ngắn hạn trong 3 năm 2022-2024 và cần phải đặt trong chương trình tổng thể phục hồi kinh tế xã hội và nâng cao năng lực nội tại", ông Minh nói.
Đồng thời, ông Minh đưa ra đề xuất liên quan đến việc nới trần nợ công để tiếp tục huy động vốn phục vụ cho quá trình vừa chống dịch vừa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Cụ thể, ông Minh đề nghị Quốc hội xem xét nới trần nợ công lên 50-52% GDP, theo quy định thì ngưỡng cảnh báo 55% GDP. Việc nới trần nợ công có thể kéo dài khoảng 3 năm để xem xét những diễn biến tiếp theo của đại dịch và biến động của kinh tế vĩ mô.
Đại biểu Hà Đức Minh (đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) - Ảnh: Quốc hội
Không đồng tình với đề xuất nâng trần nợ công của đại biểu Hà Đức Minh, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách) cho rằng tăng trần nợ công lên 51% GDP là mức tăng sẽ khiến dư nợ công đến năm 2025 tăng lên gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ, tạo ra rủi ro rất lớn cho an ninh tài chính quốc gia.
"Nhìn vào con số nợ công của năm 2021 và chuẩn bị cho năm 2022 thì dư nợ công khoảng 44% GDP có vẻ tương đối thấp. Tuy nhiên, do bước vào năm 2021, chúng ta điều chỉnh GDP tăng hơn 1 triệu tỷ (tương đương mức tăng 25%). Như vậy, mẫu số tăng lên, số dư nợ tuyệt đối không giảm, mức độ tăng nợ vẫn còn nên 'tỷ số nhìn có vẻ thấp nhưng cần hết sức quan tâm'", ông Toàn phân tích.
Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách cho biết đến 2021, mức trả nợ lãi và gốc đã xấp xỉ 25% GDP, tức là cứ 4 đồng chi tiêu thì có 1 đồng chi cho trả nợ. "Đây là nội dung cần quan tâm trong an ninh tài chính quốc gia", ông Toàn lưu ý.
Ông Toàn cũng nhấn mạnh thực tế nợ công nước ta tăng đều và liên tục qua các năm. Theo đó, giai đoạn 2011-2015, tốc độ tăng nợ bình quân là 18,1%/năm. Đến giai đoạn 2016-2020, Quốc hội, Chính phủ đặt ra mục tiêu ưu tiên kiểm soát nợ công để đảm bảo an ninh tài chính cũng như các cân đối vĩ mô nên tốc độ tăng bình quân vừa qua được rút xuống còn trên 6,54%.
Ông Toàn phân tích thêm, trong kế hoạch tài chính 5 năm hiện nay cũng xác định tăng 11%, nếu tăng trần nợ công lên 51% vào năm 2025 thì dư nợ công lúc đó khoảng 6,5 triệu tỷ đồng, tăng gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ nên cần hết sức thận trọng.
Giải trình về ý kiến cho rằng dư địa nợ công còn lớn, cần tăng bội chi ngân sách vào cuối phiên thảo luận ngày 9/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết dư địa không còn nhiều bởi trong giai đoạn 2016-2020, tổng vay của Chính phủ là 1.852.000 tỷ đồng, giai đoạn 2021-2025 dự kiến vay 3.068.000 tỷ, gấp 1,7 lần so với giai đoạn trước.
Thứ nữa theo Bộ trưởng là nợ công của năm 2025 gấp 1,6 lần năm 2020, có nghĩa là nợ công đến năm 2025 theo đánh giá khoảng 45,6% GDP mới nhưng là theo GDP mới, còn nếu tính theo GDP cũ là nằm ở 57,9%, vượt ngưỡng 55%. Nợ Chính phủ giai đoạn 2021-2025 là 41,8% nhưng nếu đánh giá theo GDP cũ thì là 53,1%, cũng vượt ngưỡng 45%.
Tuy nhiên, ông cho biết Bộ Tài chính rất ủng hộ các gói kích cầu để đảm bảo kinh tế phát triển và sau đó mới quay trở lại tăng thu ngân sách và tăng bội chi trong năm nay, sang năm rồi giảm dần bội chi trong các năm sau. Như vậy, trong các giai đoạn vẫn đảm bảo được.
“Chúng tôi đang tham mưu cho Chính phủ gói kích cầu bằng hỗ trợ lãi suất, mỗi năm khoảng 20.000 tỷ đồng trong 2 năm. Như vậy, nếu hỗ trợ 4%/năm thì chúng ta có 1 triệu tỷ đồng đưa vào nền kinh tế và sau đó thúc đẩy tạo việc làm, sản lượng và giảm bội chi ngân sách cho thời kỳ sau”, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nói.

HOÀNG HÀ