BizLIVE -
Khi lạm phát đang thấp, rất có thể, giá các mặt hàng Nhà nước quản lý như điện, nước, dịch vụ y tế… sẽ điều chỉnh để tiệm cận với thị trường.
Dự phòng yếu tố tăng giá các mặt hàng thiết yếu khi lạm phát thấp
Dù diễn biến đang ở mức thấp nhưng dự báo mục tiêu kiểm soát lạm phát năm nay không hề đơn giản (Ảnh minh họa).
Quan sát diễn biến lạm phát những tháng đầu năm, cũng như tình hình đến tháng 5 vừa cập nhật, có ý kiến trong giới phân tích dự phòng về yếu tố tăng giá các mặt hàng thiết yếu từ nay tới cuối năm.
Dự phòng đó gắn với nền lạm phát đang thấp so với mục tiêu kiểm soát, như là "điều kiện" thuận lợi để cơ quan quản lý xem xét điều chỉnh giá.
Còn theo số liệu mới công bố của Tổng cục Thống kê, so với tháng trước, CPI tháng 5/2021 tăng 0,16% (khu vực thành thị và khu vực nông thôn cùng tăng 0,16%). 
Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính tháng 5/2021 có 8 nhóm tăng giá so với tháng trước và 3 nhóm giảm giá. Trong 8 nhóm hàng tăng giá, nhóm giao thông có mức tăng so với tháng trước cao nhất với 0,76% do ảnh hưởng của các đợt điều chỉnh giá xăng, dầu vào ngày 27/04 và 12/05/2021, trong đó, bình quân giá xăng E5 tăng 440 đồng/lít so với tháng trước, giá xăng A95 tăng 370 đồng/lít, giá dầu diezen tăng 450 đồng/lít. 
Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,4% so với tháng trước do giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 2,93% theo giá nguyên, nhiên, vật liệu đầu vào. Bên cạnh đó, chỉ số giá điện, nước sinh hoạt lần lượt tăng 2,54% và 1,27% do nhu cầu tiêu dùng tăng. 
   
Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tháng 5 tăng 0,04% so với tháng trước, chủ yếu do trong tháng có kỳ nghỉ Lễ 30/04 - 01/05 làm chỉ số giá nhóm ăn uống ngoài gia đình tăng 0,31%. 
Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,09% do giá các sản phẩm sử dụng nhiều vào dịp hè như tủ lạnh, máy điều hòa nhiệt độ, quạt điện tăng… 
Trong 3 nhóm hàng giảm giá, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19 có mức giảm so với tháng trước nhiều nhất với 0,23% do du lịch trọn gói giảm 0,7%. 
Nhóm bưu chính, viễn thông giảm 0,15% chủ yếu do các doanh nghiệp đẩy mạnh chương trình khuyến mại giảm giá đối với các sản phẩm điện thoại mẫu mã cũ; nhóm may mặc, mũ nón, giày dép giảm 0,01% so với tháng trước. 
CPI tháng 5/2021 tăng 1,43% so với tháng 12/2020 và tăng 2,9% so với tháng 5/2020. Trong khi đó, bình quân 5 tháng đầu năm 2021, CPI tăng 1,29% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng thấp nhất kể từ năm 2016 (CPI bình quân 5 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước các năm 2016-2021 lần lượt tăng 1,59%; 4,47%; 3,01%; 2,74%; 4,39%; và tăng 1,29%).
   
Như vậy, lạm phát của Việt Nam vẫn đang tiếp tục duy trì mức tăng thấp, chỉ 1,29% và vẫn còn cách khá xa mục tiêu điều hành lạm phát dưới 4% của năm nay. Điều này sẽ tạo thuận lợi hơn cho công tác chỉ đạo, điều hành giá cả năm 2021.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế - Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) cho rằng, áp lực lạm phát trong những tháng cuối năm vẫn không hề nhẹ. 
Nguyên nhân chính là giá xăng dầu năm 2020 giảm liên tục, khiến CPI cả năm 2020 chỉ tăng 3,23%. CPI năm nay đứng trên nền thấp để so sánh, nên nhiều khả năng sẽ cao nếu không kiểm soát thật tốt cả cung - cầu hàng hóa, lẫn điều hành chính sách tài chính, tiền tệ.
Đại dịch Covid-19 trên thế giới đang diễn biến phức tạp hơn, nguy hiểm hơn, nhưng không vì thế mà hoạt động sản xuất, đầu tư, thương mại bị kìm hãm như năm 2020, nên kinh tế thế giới sẽ phục hồi mạnh mẽ (ước tăng 4-4,5%). 
Theo đó, nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ sẽ tăng, đẩy mặt bằng giá đầu vào của hoạt động sản xuất tăng, tạo ra áp lực lạm phát cho Việt Nam do Việt Nam phải nhập khẩu phần lớn nguyên, nhiên vật liệu, thiết bị, máy móc, vật tư, phụ liệu đầu vào cho hoạt động sản xuất. 
Ở trong nước, cộng đồng doanh nghiệp đang thích ứng với điều kiện bình thường mới, hoạt động sản xuất, kinh doanh sôi động trở lại. 
Trong 4 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 10% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2020 giảm 2,8%), khiến nhu cầu về vốn, nguyên nhiên vật liệu tăng lên. 
Ngoài ra, để phục hồi kinh tế, chính phủ các nước, trong đó có Việt Nam, tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng qua việc miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí; hỗ trợ tiền cho người dân bị tác động tiêu cực bởi Covid-19; nới lỏng chính sách tiền tệ, nên cũng tạo áp lực rất lớn đối với việc kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm. 
Thêm vào đó, còn một yếu tố khác có thể ảnh hưởng tới lạm phát năm nay. Đó là việc khi lạm phát đang thấp, rất có thể, các cơ quan quản lý nhà nước sẽ điều chỉnh giá các mặt hàng Nhà nước quản lý, như điện, nước, dịch vụ y tế… để tiệm cận với thị trường. 
Theo các chuyên gia, nhằm giảm bớt áp lực lạm phát vào cuối năm 2021, kiểm soát bền vững lạm phát năm 2022, đối với các yếu tố chủ quan, các cơ quan chức năng cần theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường các mặt hàng thiết yếu; chủ động trong việc điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý đúng thời điểm với liều lượng phù hợp; Liên Bộ Công Thương - Tài chính theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu thế giới, sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu hợp lý để hạn chế mức tăng giá của mặt hàng này đến CPI chung.

TRẦN THÚY