BizLIVE - Hiện có khoảng hơn 15 doanh nghiệp ngành điện đang niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, bao gồm cả nhiệt điện và thủy điệ. Là ngành năng lượng cốt lõi của một quốc gia song hiện tại, theo giá trị vốn hóa các công ty niêm yết, ngành công nghiệp này chỉ đáng giá khoảng 1,2 tỷ USD.
Nỗi niềm cổ phiếu doanh nghiệp điện
Ảnh minh họa.

Đang bị định giá thấp?

So với mức vốn hóa thị trường chứng khoán, đây là một mức khá thấp, chỉ chiếm khoảng 2,2% vốn hóa toàn thị trường.

Trong 11 doanh nghiệp điện có vốn hóa lớn nhất sàn chứng khoán thì có 3 công ty nhiệt điện và 8 công ty thủy điện.

 11 doanh nghiệp ngành điện có vốn hóa lớn nhất sàn chứng khoán

Tổng mức vốn hóa của 3 công ty nhiệt điện đạt 13.335 tỷ đồng, chiếm 48,9% tổng mức vốn hóa của 11 doanh nghiệp. Hai công ty có mức vốn hóa cao nhất đều là nhiệt điện: NT2PPC.

Nếu so sánh mức tỷ lệ lãi gộp và lãi ròng trên doanh thu của những công ty nhiệt điện và thủy điện thì thủy điện chiếm ưu thế rõ rệt với tỷ lệ lãi gộp bình quân đạt 62%, so với mức 13,7% của nhiệt điện.

Trong khi đó tỷ lệ lãi ròng/doanh thu của thủy điện cũng cao hơn hẳn nhiệt điện do không chịu nhiều chi phí đầu vào như nhiệt điện. Tuy nhiên các doanh nghiệp nhiệt điện lại có sự ổn định hơn về cả doanh thu và sản lượng trong khi các nhà máy thủy điện lại phụ thuộc quá lớn vào lượng mưa hàng năm – một yếu tố không thể kiểm soát.

Xét về hiệu quả trên vốn chủ sở hữu và tổng tài sản thì nhiệt điện lại chiếm ưu thế rõ ràng. ROE trung bình của 03 công ty nhiệt điện đạt 25.3% trong khi đó thủy điện chỉ đạt 15.3%, ROA của nhiệt điện đạt 10.7% so với mức 8.9% của thủy điện. Còn trung bình toàn ngành điện thì ROE đạt 20.6%, một tỷ suất sinh lợi rất cao.

Nếu ước tính tốc độ tăng trưởng của kinh tế Việt Nam trong 10 năm tiếp theo chỉ đạt 5%/năm thì ngành điện cũng phải có tốc độ tăng trưởng cao hơn, khoảng 6%/năm để đảm bảo cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Đánh giá về triển vọng của ngành này, Công ty chứng khoán HVS Vietnam cho biết với tỷ lệ lợi nhuận kỳ vọng là 15%/năm thì giá trị ngành điện Việt Nam phải đạt mức tối thiểu là 51.500 tỷ đồng, tương đương 2,29 tỷ USD, gần gấp đôi so với mức 1,2 tỷ USD hiện tại.

Rủi ro từ tỷ giá

Mặc dù triển vọng về nhu cầu điện năng rất rõ ràng nhưng hiện tại, hầu hết các doanh nghiệp ngành điện đang chịu một áp lực lớn từ biến động tỷ giá.

Nguyên do của sự áp lực này đến từ các nguồn đầu tư vào các nhà máy thủy điện và nhiệt điện chủ yếu đều là các nguồn vốn vay ODA và vay tài trợ dự án của các nước khác.

Theo thống kê của HVS Vietnam, tỷ lệ Nợ/Vốn chủ sở hữu của toàn ngành điện đạt khoảng 84%, trong đó nhiệt điện là 109% và thủy điện là 56%.

Do các nhà máy nhiệt điện có công suất lớn nên chi phí đầu tư lớn, đòi hỏi phải vay nợ nhiều hơn khiến áp lực nợ vay ngày càng lớn. Điều này khiến chi phí lãi vay luôn chiếm tỷ trọng không nhỏ, ăn mòn vào lợi nhuận doanh nghiệp.

Trong đó, hai doanh nghiệp ngành điện lớn nhất trên sàn là NT2 và PPC cũng là hai công ty có số dư nợ vay ngoại tệ lớn nhất ngành.

Như NT2, tính đến cuối tháng 9/2015, công ty còn khoản vay 134 triệu USD và 123 triệu euro. Do đó, mỗi biến động tỷ giá giữa VND và USD/euro đều ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của NT2. Cụ thể, trong 9 tháng đầu năm 2015, lợi nhuận của NT2 đã hụt đi một khoản khá lớn do công ty lỗ chênh lệch tỷ giá hơn 101,9 tỷ đồng.

Hay như PPC, lợi nhuận mỗi kỳ đều trồi sụt chủ yếu do diễn biến tỷ giá VND/JPY. Tính đến cuối quý III/2015, PPC còn khoản dư nợ vay 23,2 tỷ JPY từ hợp đồng vay dài hạn của EVN. Khoản vay này đã khiến công ty mẹ trong quý III ghi nhận khoản lỗ chênh lệch tỷ giá 213,6 tỷ đồng.

NGUYÊN MINH