BizLIVE - Giai đoạn 2005 -2009 thị trường chứng khoán thiết lập nhiều dấu mốc ấn tượng, trong đó VN-Index lập đỉnh lịch sử trên 1.170 điểm.
20 năm thị trường chứng khoán Việt Nam và giai đoạn hoàng kim
Nhiều sự kiện đáng nhớ trong giai đoạn 2005-2009.

Tiếp theo kỳ trước, ở bài viết này Nhịp sống doanh nghiệp - BizLIVE giới thiệu phần tiếp theo kỷ yếu 20 năm TTCK Việt Nam do Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) biên soạn, đề cập giai đoạn phát triển thị trường từ 2005-2009 với chủ đề “Cung bậc thăng trầm”.

Đây là giai đoạn hoàng kim của TTCK Việt Nam, cộng hưởng hiệu ứng gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), VN-Index lập đỉnh lịch sử, nhưng ngay sau đó ảnh hưởng khủng hoảng tài chính toàn cầu ập đến...

Dấu ấn tiên phong mang tên Vinamilk, HNX ra đời

Ngày 17/02/2005, Vinamilk thực hiện bán đấu giá 1.827.000 cổ phần với giá khởi điểm đưa ra là 220.000 đồng/cổ phần. Kết quả toàn bộ số cổ phần chào bán được bán hết với giá trúng thấp nhất 266.100 đồng/cổ phần (gấp 1,21 lần so với giá khởi điểm), giá trị cổ phần bán được đạt 572,068 tỷ đồng, thặng dư mang lại cho nhà nước là 389,368 tỷ đồng. Phiên đấu giá đã diễn ra thành công rực rỡ và là bước khởi đầu quan trọng để phát triển hoạt động đấu giá cổ phần DNNN của TTGDCK TP.HCM và SGDCK TP.HCM sau này.

Ngày 08/3/2005, TTGDCK Hà Nội chính thức được khai trương. Với mô hình phi tập trung và các điều kiện thủ tục đơn giản hơn, TTGDCK Hà Nội mở ra cơ hội để các doanh nghiệp chưa niêm yết có điều kiện đăng ký giao dịch. Sự ra đời của TTGDCK Hà Nội sẽ thu hút thị trường cổ phiếu tự do và tạo cơ hội cho các doanh nghiệp chưa đủ điều kiện niêm yết có thể tham gia huy động vốn.

Ngày 27/7/2005, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam chính thức được thành lập nhằm đáp ứng được yêu cầu gắn kết và đồng bộ hệ thống lưu ký, đăng ký và thanh toán bù trừ chứng khoán cho TTCK Việt Nam, tránh được lãng phí về tài chính cũng như nhân lực phát sinh từ việc đầu tư riêng biệt cũng như giảm chi phí cho các tổ chức trung gian và nhà đầu tư tham gia thị trường.

Ngoài ra, việc thành lập Trung tâm Lưu ký Chứng khoán cũng thúc đẩy việc hoàn thiện các định chế cung ứng dịch vụ trên thị trường, góp phần gia tăng số lượng nhà đầu tư tham gia vào hoạt động trên TTCK.

Quyết định số 238/2005/QĐ-TTg ngày 29/09/2005 của Thủ tướng Chính phủ nâng tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài từ 30% lên 49%. Đây là động thái tích cực để thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài vào TTCK. Đối với các doanh nghiệp tốt, làm ăn có hiệu quả, NĐTNN được phép nắm giữ tỷ lệ cao hơn, vì thế, giao dịch các loại chứng khoán này trên thị trường thứ cấp trở nên sôi động hơn. Hiện tại, các NĐTNN đang chờ đợi nhiều doanh nghiệp có vốn lớn tham gia thị trường trong thời gian tới.

Với thông tin tăng tỷ lệ tham gia của bên nước ngoài vào TTCK Việt Nam từ 30% lên 49%, chỉ số VN-Index ngày 30/09/2005 tăng kỷ lục với 13,38 điểm, đạt 289,33 điểm. Giao dịch cổ phiếu đạt 24,5 tỷ đồng, 30/31 chứng khoán niêm yết trên sàn tăng hết biên độ giới hạn.

Vốn hóa nhảy vọt, Sacombank - ngân hàng đầu tiên mở hàng

Năm 2006 đã chứng kiến sự phát triển đầy sôi động của TTCK Việt Nam với nhiều sự kiện đáng chú ý; trong đó, ấn tượng nhất là sự mở rộng về quy mô thị trường với tổng mức vốn hóa của toàn TTCK Việt Nam đạt 220.000 tỷ đồng, tương đương 13,8 tỷ USD, tăng gấp hơn 20 lần so với cuối năm 2005, tương đương khoảng 17% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2006, vượt xa so với mục tiêu 5% GDP mà các nhà quản lý đặt ra hồi đầu năm.

Ngày 29/06/2006, Luật Chứng khoán đã được Quốc hội khoá XI, kỳ họp thứ 9 thông qua. Luật Chứng khoán đảm bảo các nguyên tắc hoạt động chứng khoán và TTCK như công khai, công bằng, minh bạch, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Ngày 12/7/2006, 189.947.299 cổ phiếu Sacombank (mã STB) chính thức giao dịch trên TTGDCK TP.HCM với giá mở cửa là 78.000 đồng/cổ phiếu với khối lượng giao dịch đạt 763.190 cổ phiếu và giá trị giao dịch đạt gần 60 tỷ đồng. Đây là ngân hàng đầu tiên và là ngân hàng TMCP có vốn điều lệ lớn nhất tại Việt Nam đưa cổ phiếu lên sàn giao dịch tập trung.

Trong năm 2006, số lượng công ty niêm yết mới trên TTGDCK TP.HCM tăng vọt với 74 công ty và tổng số vốn niêm yết của các công ty này là 11.150 tỷ đồng.

Ngày 07/11/2006, Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới. Liên quan đến TTCK, các cam kết WTO của Việt Nam cho phép các doanh nghiệp nước ngoài được thành lập CTCK 100% vốn nước ngoài sau 5 năm kể từ ngày gia nhập WTO.

Ngày 20/11/2006, Tổng thống Mỹ George W. Bush đã đến thăm Trung tâm GDCK TP.HCM. Việc Tổng thống Mỹ đích thân gõ chiêng mở cửa phiên giao dịch đã kích thích sức mua mạnh mẽ trên thị trường. Chính ông Bush đã đóng một vai trò quan trọng giúp Việt Nam gia nhập tổ chức WTO. Trong phiên giao dịch ngày 20/11/2006, chỉ số VN-Index đạt 584,26 điểm, tăng 10,47 điểm, NĐTNN mua ròng 185 tỷ đồng, tăng 64,50% so với phiên trước.

Ngày 08/12/2006, hệ thống giao dịch của Trung tâm GDCK TP.HCM gặp sự cố và tạm ngừng giao dịch Trong phiên giao dịch ngày 08/12/2006, TTGDCK TP.HCM đã công bố ngừng giao dịch đợt 2 và 3 do thiết bị truyền thông tin trực tuyến về giá và chỉ số chứng khoán từ TTGDCK TP.HCM đến các CTCK bị lỗi.

Với 81 đợt đấu giá, trong đó có 59 đợt bán đấu giá cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và 22 đợt thoái vốn của doanh nghiệp nhà nước, số đợt bán đấu giá được tổ chức tại TTGDCK TP.HCM năm 2006 đạt con số kỷ lục. Tổng số cổ phần bán được là 188.345.402 cổ phần và tổng giá trị bán được là 4.526 tỷ đồng.

VN-Index lập đỉnh lịch sử

VN-Index đạt đỉnh lần đầu tiên vào ngày 25/04/2006 ở mức 632,69 điểm, sau đó VN-Index đã giảm xuống mức 399,8 điểm vào ngày 02/8/2006. Sau gần 8 tháng, VN-Index đã tăng vọt trở lại, đạt mức đỉnh mới tại 1.170,67 điểm vào ngày 12/3/2007, gần gấp 2 lần đỉnh năm 2006.

Ngày 30/7/2007, áp dụng giao dịch khớp lệnh liên tục, đồng thời áp dụng lệnh thị trường. Khối lượng giao dịch bình quân phiên giai đoạn cuối năm 2007 (từ ngày 30/7/2007 đến ngày 31/12/2007) đã tăng lên 13,93% so với trước khi triển khai giao dịch liên tục (từ ngày 01/01/2007 đến ngày 29/7/2007).

Ngày 8/8/2007, Trung tâm GDCK TP.HCM chuyển thành Sở GDCK TP.HCM. Sở có vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng, có Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát, Tổng Giám đốc và các bộ phận giúp việc. Tại thời điểm chuyển đổi mô hình hoạt động, SGDCK TP.HCM có gần 140 cán bộ nhân viên.

Ngày 21/11/2007, Luật Thuế thu nhập cá nhân đã được thông qua. Lần đầu tiên thu nhập từ chứng khoán được đưa vào diện chịu thuế. Mặc dù mức thuế không quá cao, khá linh hoạt và phải đến năm 2009 mới áp dụng nhưng thị trường cũng đã có một thời gian dài phản ứng tiêu cực.

Kinh tế Việt Nam năm 2007 đạt mức tăng trưởng 8,48%, cao nhất trong 10 năm qua. Tổng thu nhập quốc nội (GDP) tính theo giá hiện hành đạt 1.144 nghìn tỷ đồng, tương đương 71,4 tỷ USD. Kinh tế tăng trưởng nhanh thứ hai thế giới và chi phí sản xuất thấp hàng đầu châu Á trở thành những nhân tố giúp Việt Nam có sức hấp dẫn đặc biệt với các nhà đầu tư. Lần đầu tiên dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam đạt 20,3 tỷ USD, với những gương mặt tên tuổi như Foxconn, Piaggio, Keangnam.

Trong bối cảnh hội nhập thị trường tài chính thế giới, SGDCK TP.HCM tham gia Hội nghị Tổng Giám đốc các SGDCK ASEAN và trở thành thành viên sáng lập của Sáng kiến Liên kết ASEAN cùng với các SGDCK Thái Lan, Malaysia, Singapore vào năm 2007. Liên kết của các thị trường vốn ASEAN được kỳ vọng không những thúc đẩy sự lưu thông các luồng vốn đầu tư trong nội khối, mà còn hình thành một lớp tài sản tài chính có đủ sức hấp dẫn đối với cộng đồng đầu tư quốc tế.

Sóng gió tác động khủng hoảng bắt đầu...

Ngày 27/3/2008, áp dụng biên độ giá 1% cho cổ phiếu và chứng chỉ quỹ. Ngày 07/4/2008, áp dụng biên độ giá 2% cho cổ phiếu và chứng chỉ quỹ. Ngày 19/6/2008, áp dụng biên độ giá 3% cho cổ phiếu và chứng chỉ quỹ. Ngày 18/08/2008, áp dụng biên độ giá 5% cho cổ phiếu và chứng chỉ quỹ.

Ngày 28/05/2008 là ngày giao dịch cuối cùng của 275 mã trái phiếu Chính phủ niêm yết trên SGDCK TP.HCM. Từ ngày 02/06/2008, toàn bộ Trái phiếu chính phủ sẽ chính thức niêm yết và giao dịch tại TTGDCK Hà Nội. Trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu công ty vẫn tiếp tục được niêm yết trên SGDCK TP.HCM.

Năm 2008 đánh dấu một thời kỳ khá rối ren trong đời sống kinh tế do tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu lẫn điều hành vĩ mô của Chính phủ. Lạm phát trong năm nay lên đến 23% trong khi tăng trưởng GDP chỉ ở mức 6,23%, cho thấy tốc độ phát triển kinh tế chẳng những không đạt như kỳ vọng mà sự giảm sút còn trở thành nhân tố kéo tụt thành quả đã đạt được của hai năm trước đó.

Trong giai đoạn TTCK Việt Nam đang trải qua khó khăn, sự kiện Ngân hàng Đầu tư Lehman Brother tuyên bố phá sản ngày 15/09/2008 đã tác động mạnh đến thị trường. TTCK Việt nam đã giảm 3 phiên liên tiếp (16-18/09/2008) với mức giảm trên 4% mỗi phiên về mức 419,28 điểm vào ngày 18/09/2008 và tiếp tục điều chỉnhxuống mức thấp nhất 286,85 điểm vào ngày 10/12/2008. Cuối năm 2008, chỉ số VN-Index đóng cửa ở mức 315,62 điểm, giảm 65,9% so với ngày đầu năm.

Hồi phục ấn tượng


Bước sang năm 2009, mặc dù nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức song TTCK Việt Nam đã có sự phục hồi tương đối ấn tượng với nhiều giải pháp quan trọng đã được Chính phủ và cơ quan quản lý triển khai nhằm hỗ trợ cho thị trường. Nhiều kỷ lục mới về giao dịch đã được thiết lập.

Với việc triển khai giao dịch trực tuyến, lệnh giao dịch của nhà đầu tư được CTCK truyền thẳng vào hệ thống giao dịch của SGDCK qua cổng kết nối giao dịch trực tuyến giữa hệ thống của SGDCK với hệ thống của CTCK thành viên.

Khối lượng và giá trị giao dịch đạt kỷ lục. Khối lượng và giá trị giao dịch trong năm 2009 tăng mạnh với 11.089.431.493 chứng khoán tương ứng với hơn 432 ngàn tỷ đồng được giao dịch, tăng 183,5% về khối lượng và 225,7% về giá trị so với năm 2008. Bình quân trong một ngày giao dịch có 44 triệu chứng khoán, tương ứng với 1.724 tỷ đồng được chuyển nhượng. Đây là mức giao dịch kỷ lục so với các năm trước đó.

Do chịu ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nền kinh tế Việt Nam gặp nhiều khó khăn, thách thức trong năm 2009. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trong năm chỉ đạt 5,32% – đây là mức tăng trưởng thấp nhất trong 10 năm trước đó của Việt Nam. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này cũng đã vượt mục tiêu tăng trưởng 5% của Quốc hội đặt ra.

Đầu năm 2009, kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục có diễn biến xấu khiến VN-Index kéo dài xu hướng giảm, đến ngày 24/02/2009 chỉ còn 235,5 điểm, mức thấp nhất kể từ tháng 3/2005. Sự thua lỗ, hoảng loạn của nhà đầu tư sau đó đã được bù đắp khi VN-Index phục hồi, đạt 624,1 điểm vào ngày 22/10/2009. So với ngày 24/02/2009, VN-Index cao gấp 2,65 lần, tăng 265%. Tính cả năm, VN-Index tăng 57%, kết thúc năm ở 494,77 điểm.

HUYỀN TRÂM