BizLIVE - Ngày 14/8, phiên tòa sơ thẩm hình sự của TANDTP Đà Nẵng xét xử vụ án buôn lậu trên 530 m3 gỗ trắc của Công ty Ngọc Hưng (Quảng Trị) đã kết thúc. 
Vụ buôn lậu hơn 530 m3 gỗ trắc tại
Quảng Trị: Lần thứ 3, Tòa tuyên trả hồ sơ cho cơ quan điều tra
Bị cáo Đỗ Danh Thắng: “Cục ĐTCBL chỉ đạo kết tội Công ty Ngọc Hưng”. Ảnh B.C
Thay mặt Hội đồng xét xử, Chủ tọa phiên tòa, Thẩm phán Nguyễn Thị Cảnh đã tuyên trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Như vậy, qua 3 phiên tòa đều tuyên trả hồ sơ chơ cơ quan CSĐT để điều tra bổ sung những chứng cứ, tình tiết của vụ án.
Sau hơn 6 năm kể từ ngày lô gỗ trắc nhập khẩu bị cơ quan chống buôn lậu tạm giữ tại cảng Đà nẵng, Công ty Ngọc Hưng lâm vào tình thế khó khăn do không họat động được. Trụ sở Công ty (ở thị trấn Lao Bảo- Quảng Trị) vắng vẻ và quạnh vắng.
Bị cáo Trương Huy Liệu, Phó Giám đốc Công ty chua xót: “Không hoạt động được, Công ty chúng tôi như đứng trên bờ phá sản. Không chỉ thiệt hại nặng nề về kinh tế mà còn bị thiệt hại đến cả con người…”.
Chưa cấu thành tội vẫn …truy tố
Ngày 17/12/2011, Công ty Ngọc Hưng (Quảng Trị) mở tờ khai hải quan số tại Hải quan cửa khẩu Lao Bảo (Quảng Trị) để nhập lô hàng trên 530 m3 gỗ trắc có nguồn gốc từ Lào. Công ty nộp thuế giá trị gia tăng trên 3,2 tỉ đồng. Lô hàng đã được thông quan.
Ngày 19/12/2011, Công ty mở tờ khai tại Hải quan cảng Cửa Việt và đã được thông quan, niêm phong 22 container chuyển về cảng Đà Nẵng để xuất sang Trung Quốc.
Vụ việc bắt đầu từ việc công an quận Ngũ Hoành Sơn (Đà Nẵng) phát hiện ô tô đầu kéo đi sai tuyến đường nên giữ lại để kiểm tra hành chính. Sau đó, ô tô này được Chi cục Hải quan cảng Đà Nẵng xử lý theo thẩm quyền.
Ngày 30/12/2011, khi lô gỗ được xếp lên tàu ở cảng Đà Nẵng thì Tổng cục Hải quan có công văn hỏa tốc yêu cầu giao toàn bộ hồ sơ cho Cục Điều tra chống buôn lậu (ĐTCBL) “khám xét, điều tra, xác minh để xử lý nhanh, nghiêm”.
Ngày 6/3/2012, Cục ĐTCBL ra quyết định khởi tố “vụ án buôn lậu xảy ra tại cảng Đà Nẵng” đối với Công ty Ngọc Hưng. Và sau đó, Cục ĐTCBL ra quyết định thu giữ toàn bộ lô gỗ.
Ngày 30/5/2012, TCHQ có công văn gửi cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT) Bộ Công an (C46) về việc chuyển hồ sơ vụ án buôn lậu xảy ra tại cảng Đà Nẵng.
Qua điều tra và xem xét hồ sơ vụ án, ngày 6/6/2012, C46 có công văn gửi TCHQ.
Trong công văn, C46 khẳng định: “Công ty Ngọc Hưng có hành vi khai báo không đúng về số lượng, chủng loại gỗ so với thực tế xuất khẩu theo quy định trách nhiệm của người khai báo tại Điều 23 Luật Hải quan, nhưng những sai phạm này không trái với những quy định của Nhà nước về công tác quản lý xuất nhập khẩu những sản phẩm này. Do vậy chưa đủ yếu tố cấu thành tội buôn lậu quy định tại Điều 153 BLH”.
Không đồng ý với quan điểm của C46, ngày 11/6/2012, TCHQ có văn bản gửi Trung tướng Phạm Quý Ngọ, Thứ trưởng Bộ Công an đề nghị chỉ đạo Cơ quan CSĐT Bộ Công an (C44) tiếp nhận và điều tra vụ án.
Để làm sáng tỏ vụ việc, ngày 2/3/2012 Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn kiểm tra vụ việc, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/3/2012.
Ngày 20/3/2013, Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ: Công ty Ngọc Hưng có hành vi vi phạm: xuất khẩu hàng hóa không khai báo hải quan (21 m3 gõ giáng hương...); xuất khẩu hàng hóa không đúng với khai báo hải quan (theo khai báo là gỗ trắc Cam bốt tròn, thực tế kiểm tra là gỗ trắc cẩm lai nam); gỗ xuất khẩu không có nguồn gốc hợp pháp, không có giấy phép của Cục Kiểm lâm...
Trong công văn trả lời C44 của Cục Kiểm lâm (Bộ NN-PTNT) ngày 17/5/2012 nói rõ: “khi xuất khẩu gỗ trắc, gỗ giáng hương không phải xin cấp phép”.
Sau đó khoảng 5 tháng, ngày 19/11/2012, Cơ quan CSĐT (C44) đã khởi tố bị can và bắt giam ông Trương Huy Liệu, Phó giám đốc Công ty; cấm bà Trần Thị Dung (vợ ông Liệu, Giám đốc Công ty) đi khỏi nơi cư trú không thời hạn.
Ngày 7/5/2014, Vụ 1 Viện KSNDTC ra cáo trạng truy tố vợ chồng ông Trương Huy Liệu, bà Trần Thị Dung ra trước TAND TP. Đà Nẵng để xét xử về “tội buôn lậu quy định tại điểm a, khoản 4, Điều 153 BLHS” với lý do “Công ty Ngọc Hưng đã lập bộ hồ sơ, chứng từ giả, sau đó dùng bộ hồ sơ này để buôn lậu 614,672m3 gỗ không rõ nguồn gốc, xuất xứ”.
Truy tố các bị cáo Đỗ Danh Thắng (nguyên Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cảng Đà Nẵng - Cục Hải quan Đà Nẵng); Lê Xuân Thành, Đỗ Lý Nhi (nguyên cán bộ Chi cục Hải quan Cửa Việt - Cục Hải quan Quảng Trị) về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậy quả nghiêm trọng.
TANDTP Đà Nẵng mở phiên tòa sơ thẩm hình sự xét xử vụ án. Qua 2 ngày xét xử sơ thẩm (30-31/10/2014), Hội đồng xét xử tuyên trả hồ sơ để cơ quan điều tra điều tra bổ sung.
Phiên tòa lần thứ 2 được mở vào ngày 5/6/2016. Phiên tòa này, Hội đồng xét xử thêm một lần nữa tuyên trả hồ sơ vì nhiều vấn đề chưa được cơ quan điều tra làm rõ.
Những vấn đề làm khó cơ quan CSĐT?
Phiên tòa lần thứ 3 diễn ra trong 12 ngày (trong đó có 6 ngày nghỉ), qua phần tranh tụng đã phát sinh nhiều vấn đề mới và không thể làm rõ ngay tại phiên tòa. Hội đồng xét xử đã tuyên trả hồ sơ cho cơ quan CSĐT để cơ quan này điều tra bổ sung.
Theo Hội đồng xét xử, cơ quan CSĐT cần làm rõ vấn đề: vì sao Công ty Ngọc Hưng trong 1 ngày, cùng làm hồ sơ như nhau, mua 2 lô gỗ trắc tại Lào nhập khẩu về Việt Nam qua cửa khẩu Lao Bảo (mổi lô có khối lượng trên 500 m3). Một lô, cơ quan CSĐT tạm giữ, sau 2 năm thì trả lại cho công ty với lý do không vi phạm. Còn lô này (tang vật vụ án) lại kết luận có sai phạm và đưa ra bán đấu giá.
Có hay không việc Cục ĐTCBL (Tổng cục Hải quan) yêu cầu tổ khám xét của Chi cục Hải quan cảng Đà Nẵng chỉnh sửa lại biên bản khám xét để lấy đó làm căn cứ khởi tố vụ án?
Việc cơ quan CSĐT tịch thu lô gỗ không có biên bản và không thông báo cho Công ty Ngọc Hưng. Khi bán đấu giá lô gỗ cũng không thông báo cho phía công ty.
Một số vấn đề khác mà trước đó Tòa án đã yêu cầu cơ quan CSĐT làm rõ nhưng chưa được như: có hay không việc nhục hình, ép cung đối với anhTrần Đình Quang (là nhân viên Công ty Ngọc Hưng có liên quan đến vụ án), làm người này phải tự tử. Việc không tìm thấy biên bản làm việc giữa cơ quan CSĐT với anh Quang để làm căn cứ. Việc cơ quan công an thu giữ 3 di thư của anh Quang và gia đình yêu cầu trả lại nhưng chưa được. Việc vì sao cơ quan CSĐT bán đấu giá lô gỗ khi đang trong giai đoạn điều tra?
Theo luật sư Nguyễn Thị Xuân Mai (đoàn luật sư TP Đà Nẵng) và các luật sư khác đã đề nghị Hội đồng xét xử tuyên các bị cáo vô tội vì trước đó Tòa đã 2 lần trả hồ sơ nhưng cơ quan CSĐT vẫn không thể điều tra bổ sung được vì lô gỗ đã bị bán đi.
“Lần này, cũng với những yêu cầu đó và có phát sinh thêm những yêu cầu mới, cơ quan CSĐT chắc cũng khó có thể điều tra bổ sung được”, luật sư Mai nói thêm.

NGUYỄN BẢO CHÂU